+996 (312) 56 28 97
gosdeptek@gmail.com
Методика определения себестоимости продукции (работ, услуг) и формирования тарифов на тепловую энергию

 

Приложение

к приказу Государственного

агентства по регулированию

топливно-энергетического

комплекса при Правительстве

Кыргызской Республики

от «14» марта 2016 г.

№ 2

 

Методика определения себестоимости продукции (работ, услуг)

и формирования тарифов на тепловую энергию

 

1. Общие положения

 

1. Настоящая Методика определения себестоимости продукции (работ, услуг) и формирования тарифов на тепловую энергию (далее - Методика) распространяется на деятельность ОАО «Электрические станции», ОАО «Бишкектеплосеть», ГП «Кыргызжилкоммунсоюз», КП «Бишкектеплоэнерго», а также на прочие теплоснабжающие предприятия (далее – теплоснабжающие предприятия).

 

2. Цели и задачи Методики

 

2. Основной целью настоящей Методики является определение принципов формирования себестоимости продукции (работ и услуг) теплоснабжающих предприятий и установление тарифов на тепловую энергию.

3. Методика выполняет следующие задачи:

- обеспечение технического обоснования производственных затрат вырабатывающих, передающих и распределяющих теплоснабжающих предприятий в целях обеспечения безопасности, надежности и бесперебойности теплоснабжения потребителей;

- отражение реальной экономической стоимости продукции в процессе выработки, передачи и распределения тепловой энергии по стадиям технологического производственного процесса;

- обоснование планируемых, учитываемых и калькулируемых затрат на выработку, передачу и распределение энергии на теплоснабжающих предприятиях для определения тарифа на тепловую энергию (прочих видов продукции, работ и услуг);

- выражение общих принципов и правил по определению себестоимости тепловой энергии (прочих видов продукции, работ и услуг) на теплоснабжающих предприятиях.

 

3. Обзор Методики

 

4. Настоящая Методика определяет порядок формирования государственным уполномоченным органом по регулированию топливно-энергетического комплекса (далее государственным уполномоченным органом по регулированию ТЭК) тарифов на теплоснабжение и горячее водоснабжение. На первом этапе проводится суммирование затрат. На втором этапе полученный результат делится на части с их закреплением за каждой группой потребителей. На третьем этапе разрабатываются тарифы, возмещающие затраты, отнесенные на различные группы потребителей.

Этапы Методики определения себестоимости продукции (работ, услуг) и формирования тарифов на тепловую энергию:

1) Оценка требуемого дохода компании: требует охвата эксплуатационных расходов и капитальных затрат компании;

2) Распределение требуемого дохода между группами потребителей;

3) При разработке тарифов для конечных потребителей тарифы для каждой группы потребителей должны покрывать распределенный требуемый доход.

Оценка требуемого дохода компании и разработка тарифов для конечных пользователей должны быть связаны с отражением всех затрат.

5. Решения, принятые в соответствии с настоящей Методикой должны быть следующими:

1) Требуемый доход суммируется с использованием «подхода на основе требуемого дохода». При «подходе на основе требуемого дохода», затраты на обслуживание долга (платежи по основной сумме и процентам), а также ежегодные затраты на ремонт относятся в требуемый доход. Потребность в денежных средствах ложится в основу подхода, так как использование фактически требующейся суммы, позволит четко обосновать понесенные затраты.

2) Процесс распределения затрат требует наличия данных. Затраты относятся на группы потребителей в процентном соотношении, рассчитанном из данных о потребителях, для пропорционального распределения статей затрат между группами потребителей. Факторами определяющими распределение затрат, являются: общее потребление и количество потребителей.

3) Решения по тарифу принимаются с учетом социального воздействия и доступности. Тариф как цена на продукцию не включает в себя социальную составляющую или обеспечиваться за счет хозяйствующих субъектов.

4. Требуемый доход

 

6. «Требуемый доход» - это планируемая выручка, достаточная для покрытия совокупных издержек, понесенных каждым теплоснабжающим предприятием. Величина требуемого дохода определяется следующим образом:

 

где:

- RR – требуемый доход;

- DS – обязательства по обслуживанию долга;

- WC – расходы, связанные с обслуживанием средств, привлеченных для финансирования оборотного капитала;

- CR – предусмотренные сметой расходы по ремонту, капитальным вложениям и проведению технического обслуживания;

- R – Резервный счет для ремонта и замены;

- PC – производственные затраты;

- AC – административные затраты;

- ELA – корректировка, учитывающая сверхнормативные потери тепла;

- OR – общая сумма прочих видов дохода.

7. Базовый год

Базовый год – это данные о затратах и объемах потребления за период, состоящий из 12 последовательных месяцев, данные за эти 12 месяцев и используются как база для исчисления тарифов. Фактический базовый год исчисляется на основе фактических данных за прошедшие 12 месяцев. Плановый базовый год – это прогнозируемые или запланированные данные на будущие 12 месяцев. В качестве основы для определения тарифов, используется плановый базовый год. Базовый год начинается 1 января и заканчивается 31 декабря.

8. Обслуживание долга

Теплоснабжающие предприятия формируют долговые обязательства через получение кредитов под финансирование своей хозяйственной деятельности. Ежегодная стоимость данных кредитов складывается, как из основной суммы, так и по начисленным процентам. Основная сумма и процентные платежи по любому одобренному кредиту должны быть включены в тарифы теплоснабжающих предприятий.

9. Теплоснабжающие предприятия используют заемный капитал краткосрочного и долгосрочного характера:

- долгосрочные займы получаются в виде льготного финансирования, которое направляется на финансирование проектов капитальных инвестиций.

- краткосрочные займы используются для покрытия операционных затрат. Теплоснабжающие предприятия используют краткосрочное финансирование для покрытия дефицита денежных средств.

10. Затраты по основной сумме займов и ее процентам должны включаться в ежегодное заявление на формирование тарифа точно так, как они прописаны в условиях Соглашения о кредитовании.

11. Краткосрочные кредиты для покрытия дефицита денежных средств теплоснабжающих предприятий, используются в случае когда выплаты денежных средств превышают их поступление. Теплоснабжающие предприятия направляют отчет в государственный уполномоченный орган по регулированию ТЭК, с указанием цели привлечения дополнительного заемного капитала, а также ожидаемых условий финансирования.

12.Оборотный наличный капитал

Оборотный наличный капитал представляет собой установленную сумму средств, включенную в требуемую выручку, для покрытия разницы между понесенными затратами и полученной выручкой. Сумма оборотного наличного капитала, включаемого в требуемую выручку, будет установлена в размере выручки компании за 45 дней и процентным начислениям.

13. Расходы, связанные с обслуживанием средств, привлеченных для финансирования оборотного капитала рассчитываются с использованием следующей формулы: 

Где:

- WC - расходы, связанные с обслуживанием средств, привлеченных для финансирования оборотного капитала, включаемые в требуемый доход;

- AR – прогнозируемая выручка за год, в котором тарифы вступят в силу;

- IR – средняя ставка кредитования коммерческих банков в КР.

14. Ремонт, капитальные вложения и техническое обслуживание

Ремонт – это комплекс операций по восстановлению исправности или работоспособности объекта и восстановлению ресурса объекта или его составных частей.

Техническое обслуживание – запланированная деятельность по поддержанию работоспособности или исправности оборудования при использовании по назначению, ожидании, хранении и транспортировании.

Капитальные вложения – расходы, понесенные в связи с вложением в новые активы, реконструкцию, модернизацию и замену существующих активов.

15. Для обоснования предлагаемых затрат теплоснабжающие компании предоставляют план капитальных вложений, описывающий запланированные на трехлетний период работы.

16. Трехлетний план должен содержать запланированные работы по ремонту и техническому обслуживанию, а также прогнозируемые расходы за трехлетний период. Каждый трехлетний план включает следующие разделы:

1) Аналитический обзор. Краткое обобщение недавних проектов капитального ремонта, основных ремонтных потребностей, а также задач на последующие три года.

2) Обзор активов компании. Информация об активах компании (мощность, линейный километраж, срок службы).

3) Резюме планируемых проектов. Таблица, показывающая все работы по техническому обслуживанию на планируемы период. Для каждого запланированного проекта, должны быть приведены следующие детали:

- номер проекта. Теплоснабжающие предприятия могут использовать собственный формат обозначения, если таковой остается систематичным.

- месторасположение. Конкретный адрес расположения, название предприятия, либо общей обслуживаемой территории, охватываемой проектом.

- сводная информация. Обобщение проекта, включая обоснование его проведения.

- бюджет проекта. Расчетная стоимость проекта, с указанием итоговой стоимости и разбивкой по годам.

- цели по уровню качества обслуживания. Теплоснабжающее предприятие разрабатывает цели по уровню качеству обслуживания для каждого года в плане. Распределительные и передающие компании устанавливают целевые показатели по сокращению потерь, вырабатывающие по работе ТЭЦ (котельных).

17. Сумма, осваиваемая ежегодно на цели ремонтных работ, должна быть привязана к стоимости используемого оборудования и сроку его службы. Предложение повысить бюджет на ремонт по сравнению с фактом предыдущего года, требует предоставления подробной информации, обосновывающей потребность в таком повышении.

18. Ремонт и замена

В требуемый доход включается определенная сумма для отчислений средств для аварийного ремонта (работы) и замены оборудования. Объем средств на данном счете ограничивается процентной долей от первоначальной стоимости активов компании. Указанная процентная доля рассчитываться на основе данных о фактических затратах теплоснабжающих компаний на неплановый (аварийный) ремонт (работы) и техническое обслуживание на уровне среднего за последние 3 года.

В финансовых отчетах теплоснабжающих предприятий данные отчисления ведутся отдельной статьей. В ходе ежегодной подачи финансовой отчетности для формирования тарифа, предприятия представляют сводные данные по ежемесячному балансу таких статей.

19. Производственные затраты

Затраты на производство, передачу распределение и сбыт тепловой энергии (работ, услуг) группируются в соответствии с их экономическим содержанием по следующим элементам:

- материальные затраты;

- затраты на оплату труда;

- отчисления на страхование;

- прочие расходы;

- налоги.

1) Материальные затраты

Стоимость материальных затрат формируется исходя из:

- цен приобретения (без учета налогов (НДС) и акцизов, кроме случаев, предусмотренных законодательством Кыргызской Республики);

- оплаты процентов за приобретение в кредит, предоставленный поставщиком этих ресурсов;

- стоимости таможенных пошлин;

- расходов на транспортировку, хранение и доставку, осуществляемых силами сторонних организаций.

Материальные затраты состоят из следующих статей:

Статья «Услуги производственного характера».

К элементу «Услуги производственного характера» относятся затраты на оплату услуг без учета налогов (НДС), оказываемых сторонними организациями производственного характера:

- выполнение сторонними организациями отдельных операций по ремонту оборудования, изготовлению продукции, обработке сырья и материалов, проведение испытаний для определения качества потребляемых сырья и материалов, контроля за соблюдением установленных технологических процессов, ремонта основных производственных фондов;

- транспортные услуги сторонних организаций по перевозкам грузов внутри предприятия (перемещение сырья, материалов, инструментов, деталей, заготовок, других видов грузов с базисного (центрального) склада в цеха (отделения) и доставка готовой продукции на склады хранения, до станции отправления).

Статья «Вспомогательные материалы».

Затраты на вспомогательные материалы складываются из стоимости:

- приобретаемых со стороны сырья и материалов, которые входят в состав вырабатываемой продукции, образуя ее основу, или являются необходимым компонентом при изготовлении продукции (проведении работ, оказании услуг);

- покупных материалов, используемых в процессе производства, продукции (работ, услуг) для обеспечения нормального технологического процесса, упаковки продукции или расходуемых на другие производственные и хозяйственные нужды (проведение испытаний, контроля, содержание, ремонт и эксплуатация оборудования, зданий, сооружений, других основных фондов);

- запасных частей для ремонта оборудования, инструментов, приспособлений, инвентаря, приборов, лабораторного оборудования и прочих материалов, спецодежды не относимых к основным фондам;

- покупных комплектующих изделий и полуфабрикатов, подвергающихся в дальнейшем монтажу или дополнительной обработке на данном предприятии.

В стоимость материальных ресурсов включаются также затраты предприятий по приобретению тары и упаковки, полученных от поставщиков материальных ресурсов, за вычетом стоимости этой тары по цене ее возможного использования в тех случаях, когда цены на них установлены особо сверх цены на эти ресурсы. В тех случаях, когда стоимость тары, принятой от поставщика с материальным ресурсом, включена в его цену, из общей суммы затрат по его приобретению исключается стоимость тары по цене ее возможного использования или реализации (с учетом затрат на ее ремонт в части материалов).

Затраты, связанные с доставкой (включая погрузочно-разгрузочные работы) материальных ресурсов транспортом и персоналом теплоснабжающего предприятия, подлежат включению в соответствующие элементы затрат на производство (затраты на оплату труда, амортизация основных фондов, материальные затраты).

Из затрат на материалы, включаемых в себестоимость продукции вспомогательного производства, исключается стоимость возвратных отходов. Под возвратными отходами производства понимаются остатки сырья, материалов или полуфабрикатов, образовавшиеся в процессе превращения исходного материала в готовую продукцию, утратившие полностью или частично потребительские качества исходного материала (химические или физические свойства и т.п.) или вовсе не используемые по прямому назначению.

Не относятся к отходам остатки материалов, которые в соответствии с установленной технологией передаются в другие цеха субъекта в качестве полномерного материала для изготовления других деталей или изделий.

Не относится к отходам также попутная (сопряженная) продукция, перечень которой устанавливается учетной политикой теплоснабжающих предприятий.

Отходы подразделяются на возвратные (используемые и не используемые в производстве) и безвозвратные. Возвратными, используемыми в производстве, считаются отходы, которые могут быть потреблены самим субъектом для изготовления основного или вспомогательного производства. Безвозвратными считаются отходы, которые не могут быть использованы при данном состоянии техники, технологические потери: угары, усушка, улетучивание и т.п.

Возвратными, не используемыми в производстве, считаются отходы, которые могут быть потреблены самим субъектом лишь в качестве материалов, топлива, на другие хозяйственные нужды или реализованы в сторону.

Возвратные отходы оцениваются (безвозвратные отходы оценке не подлежат) в следующем порядке:

- по пониженной цене исходного сырья и материалов (по цене возможного использования), если отходы могут быть использованы для основного производства, но с повышенными затратами (пониженным выходом готовой продукции), или используются для нужд вспомогательного производства или изготовления предметов широкого потребления (товаров культурно-бытового назначения и хозяйственного обихода);

- по установленным ценам на отходы за вычетом расходов на их сбор и обработку, когда отходы, обрезки, стружка и другие идут в переработку внутри субъекта или сдаются на сторону;

- по полной цене исходного сырья или материалов, в случае если отходы реализуются на сторону для использования в качестве кондиционного сырья или полномерного (полноценного материала).

Статья «Топливо на технологические цели».

По данной статье отражается стоимость только технологического топлива, расходуемого не посредственно на производство тепловой энергии.

Сюда включается стоимость только тех видов топлива, которые приобретаются со стороны без учета налогов. Затраты на топливо определяются исходя из установленных норм и его потребности:

- на технологические нужды по выработке тепловой энергии в соответствии с заданной выработкой, удельными расходами топлива на единицу продукции и цены одной тонны условного топлива;

- в расход топлива на технологические цели, также включаются все топливо, израсходованное в котельной с учетом расхода его на сушку котлов после ремонта, растопки и горячий резерв.

Израсходованное на производстве топливо в натуральных измерителях расценивается по средневзвешенной фактической цене (по стоимости приобретения и доставки на склад), а также по маркам топлива и угольным бассейнам, если такое хранение и отпуск на производстве обеспечены.

В полную стоимость топлива входит стоимость топлива по счетам поставщиков по договорным ценам, включая скидки (надбавки) цен за пониженное (повешенное) качества топлива (за отклонения от расчетных норм зольности и влажности), железнодорожный тариф, а также расходы по погрузке и доставке (если транспорт сторонних организаций), таможенные пошлины и другие расходы до склада хранения теплоснабжающего предприятия.

Расход газа на производство принимается по счетам поставщика газа и показаниям на конец месяца газосчетчиков, установленных на теплоэлектроцентралях и котельных.

Статья «Горюче-смазочные материалы».

В затратах на горюче-смазочные материалы отражается стоимость всех видов покупного топлива (бензина, дизтоплива, автола, дизельного масла, солидола и прочих видов) без учета налогов (НДС), расходуемого на технологические цели и хозяйственные нужды в цехах основного, вспомогательного производства, обслуживающих производств, хозяйств.

Статья «Электрическая энергия»

В данной статье отражается стоимость всех видов покупной электроэнергии без учета налогов (НДС), расходуемой на технологические цели и хозяйственные нужды в цехах вспомогательного производства и на хозяйственные нужды предприятия (освещение и отопление помещений, материальных складов и др. непроизводственных зданий), оплачиваемой по счетам поставщиков.

Статья «Тепло»

В данной статье на тепловую энергию отражается стоимость всех видов покупного тепла без учета налогов (НДС), расходуемой на технологические цели и хозяйственные нужды в цехах вспомогательного производства и на хозяйственные нужды предприятия (освещение и отопление помещений, материальных складов и др. непроизводственных зданий), оплачиваемой по счетам поставщиков.

Статья «Подпиточная вода»

Расходы, понесенные предприятием в связи с приобретением воды, для подпитки, потерянной в результате утечек либо реализованной воды в системе центрального отопления.

2) Фонд оплаты труда

Оплата труда основного производственного персонала теплоснабжающих предприятий состоит из:

- затрат на оплату труда основного производственного персонала предприятия выплачиваемых в соответствии с законодательством;

- компенсаций, выплачиваемые в установленных законодательством размерах женщинам, находящимся в частично оплачиваемом отпуске по уходу за ребенком до достижения им определенного возраста, в соответствии с законодательством.

В состав затрат на оплату труда включаются:

- выплаты заработной платы за фактически выполненную работу, исчисленные исходя из сдельных расценок, тарифных ставок и должностных окладов, в соответствии с принятыми на предприятии формами и системами оплаты труда;

- надбавки к тарифным ставкам и окладам в соответствии с законодательством;

- выплаты компенсирующего характера, связанные с режимом работы и условиями труда, в том числе надбавки и доплаты к тарифным ставкам и окладам за работу в ночное время, сверхурочную работу, работу в многосменном режиме, за совмещение профессий, расширение зон обслуживания, за работу в тяжелых, вредных, особо вредных условиях труда и т.д., в соответствии с законодательством;

- выплаты работникам, высвобождаемым с предприятий и из организаций в связи с их реорганизацией и сокращением численности работников;

- вознаграждения за выслугу лет (надбавки за стаж работы по специальности в данном хозяйстве) в соответствии с действующим законодательством;

- выплаты, обусловленные районным регулированием оплаты труда, производимые в соответствии с действующим законодательством, в том числе выплаты по районным коэффициентам и коэффициентам за работу высокогорных местностях, надбавки к заработной плате, предусмотренные за непрерывный стаж работы в отдельных регионах республики, где предусматривается компенсация к заработной плате за неблагоприятные условия работы в районах с особыми природно-климатическими условиями (высокогорье, труднодоступность, не обжитость, пустынность, безводье, отдаленность);

- суммы, выплачиваемые при выполнении работ вахтовым методом, в размере тарифной ставки, оклада за дни в пути от места нахождения предприятия (пункта сбора) к месту работы и обратно, предусмотренные графиком работы на вахте, а также за дни задержки работников в пути по метеорологическим условиям;

- суммы, начисленные за выполненную работу лицам, привлеченным для работы на предприятии согласно специальным договорам с государственными организациями (на предоставление рабочей силы), как выданные непосредственно этим лицам, так и перечисленные государственным организациям, в соответствии с законодательством;

- заработная плата по основному месту работы во время обучения сотрудников с отрывом от работы в системе повышения квалификации и переподготовки кадров.

3) Отчисления на социальное страхование

Отражаются обязательные отчисления по установленным законодательством Кыргызской Республики нормам, органам государственного социального страхования: Социальному фонду Кыргызской Республики и Фонду обязательного медицинского страхования при Правительстве Кыргызской Республики, от затрат на оплату труда работников, включаемых в стоимость товаров (работ, услуг) по статье "Заработная плата" (кроме тех видов оплаты, на которые страховые взносы не начисляются).

4) Прочие расходы

В состав прочих расходов, не распределяемых по элементам, включаются все расходы, которые по своему характеру не могут быть прямо отнесены ни к одному из ранее перечисленных элементов.

В частности, в эту статью включаются:

- арендная плата;

- отчисления на научно-исследовательские работы, стандартизацию и нормализацию, освоение новых технологий;

- расходы по страхованию движимого и недвижимого имущества предприятия, учитываемого в составе производственных фондов, а также отдельных категорий работников, занятых в производстве продукции (работ, услуг), в соответствии с законодательством;

- курсовые разницы по операциям, произведенные теплоснабжающими предприятиями в иностранной валюте;

- командировочные расходы, связанные с производственной деятельностью;

- оплата проезда к месту назначения по маршрутным листам, компенсация за разъездной характер работ;

- услуги сторонних организаций по пожарной и сторожевой охране предприятий, услуги связи, банков, типографские, работы по испытаниям, лабораторным анализам;

- услуги своих обслуживающих хозяйств, таких как стирка спецодежды и ее ремонт;

- оплата работникам - донорам за дни обследования, сдачи крови и отдыха, предоставляемого после каждого дня сдачи крови;

- затраты, входящие в состав себестоимости производства тепловой энергии (работ, услуг) и услуг по сбору оплаты за тепловую энергию.

Эти расходы обосновываются расчетами и фактическими затратами по содержанию и эксплуатации оборудования, цеховых расходов, общехозяйственных расходов, расходов по содержанию цехов вспомогательного производства.

5) Налоги

Данный элемент включает в себя налоги, сборы и обязательные отчисления в соответствии с законодательством Кыргызской Республики.

20. Административные расходы

Административные расходы не зависят от объема производства и определены как постоянные расходы, не связанные с конкретными видами реализованной продукции или услуг. Теплоснабжающие предприятия несут данные расходы даже в том случае, когда в течение определенного периода они ничего не реализовали.

21. К данным расходам административного назначения, следует отнести:

- оплату труда работников, относящихся к административному персоналу;

- отчисления от оплаты труда административного персонала по установленным законодательством нормам в органы государственного социального страхования;

- содержание административного аппарата управления работников, обслуживающих структурные подразделения теплоснабжающих предприятий, их материально-техническое и транспортное обслуживание. В том числе расходы на содержание служебного легкового автотранспорта и компенсации за использование для служебных поездок личных легковых автомобилей, в соответствии с техническими нормами и параметрами;

- расходы на содержание и обслуживание технических средств управления, узлов связи, средств сигнализации, вычислительных центров и других технических средств управления, не относящихся к производству (износ основных средств общехозяйственного назначения, расходы на содержание и ремонт зданий, сооружений и инвентаря общехозяйственного назначения);

- расходы по созданию (строительству, модернизации) и совершенствованию системы и средств административного управления капитализируются и относятся на увеличение их балансовой стоимости;

- оплата услуг, осуществляемых сторонними организациями по общехозяйственному управлению, в тех случаях, когда штатным расписанием субъекта не предусмотрены те или иные функциональные службы;

- расходы на командировки административного персонала управления;

- налоги, сборы и отчисления;

- расходы на коммунальные услуги, охрану труда работников (аппарата управления), расходы на охрану теплоснабжающего предприятия, расходы по проведению мероприятий по охране труда;

- доплаты в случае временной утраты трудоспособности по больничным листам;

- вознаграждения за выслугу лет непроизводственным работникам (аппарат управления);

- оплата консультационных (аудиторских) и информационных услуг, включая расходы на проведение тендера;

- выплаты работникам (аппарат управления), высвобождаемым из организаций в связи с их реорганизацией, сокращением численности работников и штатов;

22. Корректировка на потери

Корректировка на потери равна значению единиц потерянного тепла выше определенного порогового значения, умноженному на среднее значение затрат по производству и приобретению тепла. При корректировке требуемая выручка сокращается на величину избыточных потерь.

Объемы и проценты нормативных потерь определяются компетентными государственными органами в соответствии с законодательством. Объемы и проценты потерь, превышающие нормативные считаются сверхнормативными.

23 Прочие доходы.

Теплоснабжающие предприятия должны показывать все источники прочих доходов, которые получены ими в результате использования каких-либо объектов инфраструктуры или сотрудников, затраты по которым включаются в состав той основной себестоимости (прямых издержек) тепловой энергии, которая используется для формирования тарифов. Объем дохода, не связанного с оказанием услуг отечественным потребителям теплоснабжения, вычитывается из состава требуемого дохода.

Потребителям напрямую начисляются расходы, связанные с приобретением воды, понесенные компанией. Стоимость подпиточной воды учитывается в требуемом доходе. Вычет таких поступлений из требуемого дохода позволяет избежать взымания средств для покрытия расходов на подпиточную воду дважды.

24. Распределение затрат теплоэлектростанций.

Размер требуемого дохода определяется отдельно для тепловой и отдельно для электрической энергии. Размер требуемого дохода по тепловой энергии должен отражать те затраты, которые понесены в связи с оказанием этого вида услуг. Затраты, которые несет теплоэлектростанция в связи с оказанием энергоуслуг, делятся на три подразделения – гидроэлектростанции, теплоэлектростанции и административные функции.

1) Гидроэлектростанции

Все расходы, связанные с гидроэнергетикой относятся на услуги по электроэнергии. Доход, поступающий от экспорта гидроэлектроэнергии, используется для субсидирования затрат, которые несут теплоэлектростанции. Размер субсидирования распределяется пропорционально между электро- и тепловой энергией в соответствии с тем, какую долю в совокупном объеме производства теплоэлектростанции составляет электрическая, а какую долю составляет тепловая энергия.

2) Теплоэлектростанции

Теплоэлектростанции предоставляют как тепловую, так и электроэнергию. Затраты теплоэлектростанций должны относится согласно выработке с привязкой к конкретной статье затрат. Методы распределения на основе переменных затрат (производственные затраты) и постоянной выработки (обслуживание долговых обязательств, а также капитальный ремонт и техническое обслуживание).

25. Производственные затраты теплоэлектростанций

Переменные расходы (включая топливо) относятся на тепловую или электрическую энергию пропорционально, в соответствии с объемами вырабатываемой тепловой и электрической энергии. Для упрощения, выработка как электрической, так и тепловой энергии измеряется в одних и тех же единицах. Количество выработанной тепловой энергии перемножается на тепловой коэффициент (1 ГКалл = 1163 кВтч) и переводится в кВтч. Общий объем выработанной электростанцией энергии рассчитывается через следующую формулу:

Где:

- W – общий объем выработанной энергии (в кВтч);

- E – выработка электрической энергии;

- Q - выработка тепловой энергии.

Доли электрической и тепловой энергии в разрезе общей выработки будут использоваться для отнесения переменных затрат. Затраты будут отнесены согласно следующих коэффициентов долей:

 

Где:

-  – коэффициент доли электричества;

- – коэффициент доли тепловой энергии.

Учитывая, что вышеуказанный подход приведет к резкому подорожанию себестоимости тепловой энергии, до внедрения тарифов на тепловую энергию обеспечивающих самоокупаемость, распределение затрат необходимо производить пропорционально расходу условного топлива.

26.Обслуживание долга, ремонт и работы по техническому обслуживанию.

Все постоянные расходы (обслуживание долга и расходы по ремонту) распределяются на основе установленной мощности по каждому виду энергии.

где:

- Cw – совокупная установленная мощность;

- Ce - установленная мощность выработки электричества;

- Cq – установленная мощность выработки тепловой энергии.

          Все затраты распределяются согласно следующих коэффициентов долей:

 

Где:

-  – коэффициент доли электричества;

-  – коэффициент доли тепловой энергии.

27. Административные доходы.

Административные затраты должны распределяться между тепловой и электрической энергией на основе установленной мощности (в данном случае, установленная мощность по электроэнергии – это сумма мощностей по гидроэнергии и электрической составляющей выработки теплоэлектростанций).

 

5.Формирование тарифа и распределение требуемого дохода.

 

28. Распределение требуемого дохода

Распределение требуемого дохода это процесс закрепления части требуемого дохода за каждой группой потребителей. Показатели требуемого дохода по группам определяются исходя из происхождения затрат. Требование к доходу по конкретной группе устанавливается расчётом стоимости обслуживания данной группы. Распределенный по каждой группе потребителей требуемый доход отражает понесенные теплоснабжающим предприятием издержки в виде мощности, теплоэнергии и административных расходов для обслуживания этих групп. Расчет объема дохода в перечете на каждую группу потребителей является распределением затрат.

29. Процесс распределения затрат состоит из трех этапов: распределение прямых затрат, классификация затрат, и само распределение затрат.

1) Распределение прямых затрат

Процесс распределения заключается в точном и пропорциональном соотнесении затрат по группам потребителей соответственно тому, каким образом эти затраты были понесены. Большая часть затрат складывается из обслуживания всех потребителей и не ассоциируется с той или иной группой потребителей. В случаях, когда имеются инфраструктурные объекты, созданные для обслуживания конкретной группы потребителей, инвестиционные затраты и расходы на техническое обслуживание, связанные с данной инфраструктурой, относятся непосредственно на данную группу потребителей.

2) Классификация затрат

Затраты подпадают под одну из трех представленных ниже классификаций:

- Товарные либо энергетические затраты, которые варьируют в зависимости от произведенного объема тепла. К товарным затратам относится топливо, приобретенное тепло и ряд расходов на эксплуатацию и техническое обслуживание своих мощностей.

- Затраты на объявленный максимум нагрузки либо мощность, которые варьируют в зависимости от уровня спроса на тепловую энергию со стороны потребителей. Затраты на объявленный максимум нагрузки включают в себя любое оборудование либо производственные объекты, требующиеся для удовлетворения уровней выше средне-системных нагрузок.

- Затраты на обслуживание потребителей. Затраты на обслуживание потребителей складываются из предоставления услуги потребителям и не зависят от объемов услуги либо норм использования тепловой энергии. Затраты на обслуживание потребителей включают в себя, базу данных, затраты, связанные с приборами учета и съемом их показаний, а также большинство затрат, связанных с учетом потребителей и собираемостью по счетам.

Классификация затрат зависит от вида предоставляемой услуги. Классификационный подход, который используется для компонентов требуемого дохода.

 

Таблица 1: Классификация компонентов требуемого дохода

 

Компоненты требуемого дохода

Выработка

Распределение

Обслуживание долга

Спрос

Спрос

Капитальный ремонт

Спрос

Спрос

Оборотный наличный капитал

Спрос

Спрос

Резервы

Спрос

Спрос

Материальный затраты

Товар

Товар

Фонд заработной платы

Спрос

Потребитель

Отчисления в Социальный фонд

Спрос

Потребитель

Прочие расходы

Спрос

Потребитель

Налоги

Спрос

Потребитель

Прочие доходы

Спрос

Товар

 

3) Распределение затрат

Расчет распределения затрат производится по следующей формуле:

где:

-  - распределение затрат «j» для группы потребителей «i»;

- CCDi - данные о характеристике потребителей на потребителя «i» (количество потребителей, кВт, гКал, калории, мегаватты и пр.);

-  - сумма CCD для всех потребителей от класса «i» до «n».

Сумма распределения затрат для этого же требования к обслуживанию равна 100%. Результат представлен в следующей формуле:

где:  распределение затрат «j» для группы потребителей «i»;

Вид данных о характеристиках потребителей, используемых в расчетах распределения затрат, зависит от присвоенной классификации:

- каждой из категорий для определения распределения затрат (существует одинаковый тариф на тепло и горячую воду для не бытовых потребителей или тариф для каждой услуги остается одним и тем же. Такой тариф охватывает как услуги теплоснабжения, так и горячего водоснабжения, потребители в данной категории учитываются дважды при расчете распределения затрат);

- затраты на потребление используют объем тепла, потребляемый каждой группой (Гкал) для распределения затрат;

На основе распределения затрат, каждый компонент требуемого дохода должен быть соотнесен к каждой группе потребителей. За каждой группой закрепляется часть требуемого дохода, который называется распределенным требуемым доходом. Расчет распределенного требуемого дохода производится по формуле:

где:

- ARRi - распределенный требуемый доход для потребителя «i»;

- DS - обязательства по обслуживанию долга;

- CI - занесенные в бюджет расходы на капитальный ремонт и техническое обслуживание;

- PC – производственные расходы;

- AC – административные расходы;

- ELA – корректировка для учета ненормативных потерь электроэнергии;

- OR - общая сумма прочих доходов;

-  – любой фактор распределения «j» для потребителя «i», примененный к компоненту требуемой выручки.

Сумма распределенного требуемого дохода для всех групп является общим требуемым доходом:

где: RR (требуемый доход) - сумма всего распределенного требуемого дохода для потребителей от группы «i» до «n».

30. Формирование тарифа.

Основная задача разработки тарифа заключается в установке тарифов, обеспечивающих теплоснабжающим предприятиям требуемый доход.

При разработке тарифов Уполномоченный государственный орган по регулированию ТЭК учитывает фактор «постепенности». «Постепенность» - подход, который сводит к минимуму резкие повышения тарифов, для защиты потребителей от скачкообразного роста счетов за тепловую энергию.

1) Структура тарифа

Тарифы для всех потребителей с приборами учета устанавливаются на основе замеренного расхода.

В отсутствии приборов учета, оплата конечным бытовым потребителям начисляется по нормативному тарифу за единицу для установленного уровня потребления.

2) Расчет окупаемых тарифов

Самоокупаемые тарифы отражают издержки на единицу продукции при теплоснабжении различных групп потребителей. Расчет самоокупаемых тарифов производится по следующей формуле:

где:

- T - тариф за единицу тепловой энергии для потребителей группы «i»;

- ARRi - распределенный требуемый доход для потребителей группы «i»;

- BD - объем потребления для потребителей группы «i».

Расчет тарифа, по вышеприведенной формуле, выполняется для средней цены отдельно взятой компании или услуги теплоснабжения.

Процедура определения тарифов и окончательное формирование тарифа могут отличаться от самоокупаемых тарифов.

Ежегодная корректировка курса валют и уровня инфляции производится на основании официальных данных.

3) Тариф на тепловую энергию для бытовых потребителей

Тариф на тепловую энергию для бытовых потребителей устанавливается в одинаковом размере для всех бытовых потребителей Кыргызской Республики, в независимости от того, какой теплоснабжающей компанией они обслуживаются. Единый тариф устанавливается на уровне, эквивалентном самоокупаемому тарифу, рассчитанному для бытовых потребителей, обслуживаемых ОАО «Бишкектеплосеть» и ОАО «Электрические станции». Данный тариф включает в себя затраты на выработку тепловой энергии на ТЭЦ, а также затраты по эксплуатации системой центрального отопления.

Формула для расчета единого тарифа на тепловую энергию для бытовых потребителей выглядит следующим образом:

где:

          - R – общий тариф на тепловую энергию, установленный для бытовых потребителей;

          -  - самоокупаемый тариф, рассчитанный для ОАО «Электрические станции»;

          - – самоокупаемый тариф, рассчитанный для бытовых потребителей, обслуживаемых ОАО «Бишкектеплосеть».

Самоокупаемость тарифов на тепловую энергию для бытовых потребителей может быть достигнута в поэтапном порядке. Уполномоченный государственный орган по регулированию ТЭК будет придерживаться тарифных планов, установленных в рамках тарифной политики на тепловую энергию.

4) Тариф на горячую воду для бытовых потребителей

Тариф на горячее водоснабжение для бытовых потребителей устанавливается в одинаковом размере для всех бытовых потребителей Кыргызской Республики, в независимости от того, какой теплоснабжающей компанией они обслуживаются. Единый тариф устанавливается на уровне, эквивалентном самоокупаемому тарифу, рассчитанному для бытовых потребителей, обслуживаемых ОАО «Бишкектеплосеть» и ОАО «Электрические станции». Данный тариф включает в себя затраты на выработку тепловой энергии на ТЭЦ, а также затраты по эксплуатации системой центрального отопления.

Расчет тарифа на горячее водоснабжение на основе Гкал производится по следующей формуле:

где:

          - RHW - тариф на горячее водоснабжение из расчета Гкал;

          -  - самоокупаемый тариф, рассчитанный для ОАО «Электрические станции»;

          - - самоокупаемый тариф, рассчитанный для бытовых потребителей, обслуживаемых ОАО «Бишкектеплосеть».

Оплата потребителям горячего водоснабжения начисляется согласно количеству кубических метров потребленной горячей воды.

Тариф на горячую воду для бытовых потребителей, рассчитываемый на основе кубических. метров определяется по следующей формуле:

Где:

          -  - общий тариф на горячую воду, установленный для бытовых потребителей из расчета кубических. метров;

          - K – теплосодержание горячей воды (Гкал / куб. метр).

5) Тариф на тепловую энергию и горячее водоснабжение для небытовых потребителей, обслуживаемых ОАО «Электрические станции» и ОАО «Бишкектеплосеть».

Тарифы на тепловую энергию и горячее водоснабжение для небытовых потребителей, обслуживаемых ОАО «Электрические станции» и ОАО «Бишкектеплосеть», устанавливаются на уровне эквивалентном самоокупаемым тарифам. Данный тариф включает затраты на тепловую энергию, выработанной на ТЭЦ, а также затраты на эксплуатацию системы центрального отопления. Тариф из расчета Гкал определяется по следующей формуле:

где:

          - – тариф на тепловую энергию и горячую воду, рассчитываемый по количеству Гкал, для небытовых потребителей, обслуживаемых ТЭЦ;

          -  – самоокупаемый тариф, рассчитанный для небытовых потребителей, обслуживаемых ОАО «Электрические станции»;

          -  – самоокупаемый тариф, рассчитанный для небытовых потребителей, обслуживаемых ОАО «Бишкектеплосеть».

Оплата за горячее водоснабжение, выставляется из расчета за кубический. метр потребленной горячей воды. Тариф за горячую воду для небытовых потребителей из расчета за кубический. метр определяется по следующей формуле:

Где:

          -  – общий тариф на горячую воду для небытовых потребителей, рассчитываемый за кубический метр;

          - K - среднее теплосодержание горячей воды (Гкал/м3.

6) Тарифы на тепловую энергию и горячее водоснабжение для небытовых потребителей, обслуживаемых прочими теплоснабжающими предприятиями.

Тарифы для небытовых потребителей, обслуживаемых прочими теплоснабжающими предприятиями, устанавливаются для конкретного теплоснабжающего предприятия индивидуально. Тарифы, устанавливаемые каждой компанией-владельцем котельной, должны формироваться в соответствии с настоящей методикой. Тарифы для небытовых потребителей должны быть установлены на уровне, обеспечивающем самоокупаемость при выработке и доставке тепла.

7) Затраты на подпиточную воду

Данный затраты представляют собой прямой перенос на потребителей затрат теплоснабжающего предприятия в виде затрат за приобретаемую им воду.

8) Решение по окончательному тарифу

При установлении тарифов осуществляется в соответствии со следующими принципами:

- Соблюдение нормативных правовых актов в рамках текущей политики, ограничивающих повышение тарифов, либо требующих определенных механизмов социальной защиты.

- Простота. Преимущества создания единого тарифа для нескольких категорий потребителей или компаний.

- Постепенность. Годовое повышение тарифа для любой категории потребителей не должно превышать 25%.

- Справедливость. Группе потребителей устанавливается тариф, пропорциональный затратам, понесенным при его обслуживании.

9) Распределение дефицита между ОАО «Бишкектеплосеть» и ОАО «Электрические станции»

Дефицит появляется когда тарифы для конечных потребителей устанавливаются ниже уровня самоокупаемости:

где:

- Ti - тариф за единицу тепловой энергии для потребителей класса «i»;

- BDi. – общие объемы потребления для потребителей группы «i»;

- – общий доход, полученный с потребителей всех групп от «i» до «n»;

- RR j- требуемый доход для компании «j».

До достижения уровня стоимости тепловой энергии, распределение доли дефицита ОАО «Бишкектеплосеть» производится с постепенным ежегодным увеличением.

После достижения стоимости тепловой энергии для конечных потребителей прогнозируемый дефицит распределяется пропорционально требуемой выручке от тепловой энергии, по следующей формуле:

 

Где:

- DAj - часть дефицита, отнесенного на компанию «j»;

- D - прогнозируемый совокупный дефицит ОАО «Бишкектеплосеть» и ОАО «Электрические Станции»;

- RRj - требуемый доход для компании «j»;

-  – сумма отраслевого требуемого дохода для ОАО «Бишкектеплосеть» и ОАО «Электрические Станции».

Суммы распределенного дефицита учитываются при определении тарифа, оплачиваемого распределительной компанией вырабатывающей компании.

10) Покрытие дефицита по прочим теплоснабжающим предприятиям

Субсидирование для покрытия убытков от отпуска тепловой энергии прочими теплоснабжающими предприятиями бытовым потребителям покрывается за счет республиканского и местного бюджетов.

11) Скорректированный тариф на выработку ТЭЦ

Скорректированный тариф для выработки на ТЭЦ рассчитывается по формуле:

Где:

          -  - скорректированная цена выработки за единицу тепловой энергии;

          -  - требуемая выручка вырабатывающей компании «i»;

          - DAj - сумма дефицита, отнесенная на вырабатывающую компанию «j»;

          -  – суммарный объем тепловой энергии, доставленный компанией «i» всем потребителям.

Тариф для конечного потребителя остается неизменным.

Тариф для выработки на ТЭЦ используется исключительно для транзакций между распределительной и вырабатывающей компаниями. В результате, прогнозируемый доход компаний-владельцев ТЭЦ распределяется так, что все вырабатывающие и распределительные компании, по расчетам выходят на требуемый доход за минусом любых корректировок дефицита.

 

6. Процедура отчетности

 

31.Ежегодно теплоснабжающие предприятия представляют определенную документацию, которая используется уполномоченным государственным органом по регулированию ТЭК для установления тарифов. В рамках процесса установления тарифов предприятия должны представить следующее виды отчетов:

- Информация о компании;

- Детализация затрат;

- Сводные затраты;

- Резервный счет.

32.Одна печатная копия всех форм представляется в уполномоченный государственный орган по регулированию ТЭК наряду с сопроводительным письмом, подписанным руководителем и главным бухгалтером предприятия и заверенным печатью данного юридического лица. Предоставляемые данные должны быть также подписаны курирующими руководителями и ответственными исполнителями, а также заверены печатью предприятия. Все документы также представляются в электронном формате.

33. Информация о компании

Предприятия предоставляют различные данные о деятельности и характеристиках потребителей. Данные отчеты должны включать в себя следующее:

- Оценка активов компании в сомах (на конец последнего финансового года);

- Технические потери;

- Нетехнические потери;

- Собственное потребление;

- Произведенная тепловая энергия;

- Полученная тепловая энергия (от вышестоящих источников);

- Тепловая энергия (для отопительных целей);

- Поставленная тепловая энергия с разбивкой по группам потребителей;

- Тепловая энергия (для горячего водоснабжения) с разбивкой по группам потребителей;

34. Если данные недоступны, предприятие делает соответствующее уведомление об отсутствии информации при подаче документов. Если не указано иное, единицами измерения являются Гкал.

Отчет с указанием информации о компании представляется с отражением прогнозов на испытательный год. Кроме того, представляются отдельные подробные отчеты, охватывающие показатели деятельности за два предыдущих финансовых года (при этом каждый год с разбивкой по плановым и фактическим показателям).

35. Детализация затрат

Сводные таблицы необходимо составлять с указанием детализации затрат. Наряду с предусмотренными в бюджете расходами, представляется динамика затрат по каждой категории за предыдущие три года. Предусматривается подача отдельных таблиц для каждой из следующих категорий:

- Стоимость активов компании в сомах (по состоянию на конец последнего финансового года);

- Обслуживание долга;

- Ремонт и техническое обслуживание;

- Материальные затраты;

- Фонд оплаты труда;

- Отчисления на социальное страхование;

- Прочие расходы;

- Налоги;

- Административные расходы;

- Прочие доходы.

36. Сводные затраты

В отчете о сводных затратах представляется краткое изложение предлагаемого необходимого уровня требуемого дохода для установления тарифов. В ведомости требуемый доход следует представлять в виде совокупности итога по отчетам с детализацией затрат.

 

7. Рассмотрение и утверждение тарифов

 

37. После представления всей необходимой информации, уполномоченный государственный орган по регулированию ТЭК проводит анализ всех затрат/статей затрат, в том числе расходов которые не согласуются с отчетными расходами компании за предыдущие годы.

38. Уполномоченный государственный орган по регулированию ТЭК устанавливает тарифы на тепловую энергию для конечных потребителей ежегодно. Тарифы устанавливаются решениями Уполномоченного государственного органа по регулированию ТЭК, в соответствии с тарифной политикой на тепловую энергию.

 

8. Ответственность и контроль за исполнением

 

39. Нарушения. К нарушениям относятся:

- Завышение (занижение) регулируемых тарифов (цен) на продукцию (работы, услуги), установленные в ходе мониторинга (проверки) затрат, проводимых уполномоченным государственным органом по регулированию ТЭК;

- Применение непредусмотренных надбавок, наценок к тарифам (ценам) при наличии установленных;

- Включение в стоимость продукции (работ, услуг) фактически невыполненных работ или выполненных не в полном объеме;

- Применение тарифов (цен) без учета удешевления сырья, материалов и других технологических изменений;

- Использование не в полном объеме или не по назначению средств, начисленных за счет себестоимости продукции (работ, услуг) и части прибыли, предназначенной на расходы по ремонту, капитальным вложениям и проведению технического обслуживания, резервного счета для ремонта и замены, обязательства по обслуживанию долга;

- Включение в стоимость продукции (работ, услуг) затрат выше утвержденных норм и/или фактически сложившихся за ряд лет;

- Преднамеренное завышение статей затрат при формировании стоимости продукции (работ, услуг) установленное в ходе мониторинга (проверки) затрат, проводимых уполномоченным государственным органом по регулированию ТЭК;

- Занижение удельного веса фактической зарплаты на единицу продукции (работ, услуг) по сравнению с закладываемыми объемами при согласовании, установленное в ходе мониторинга (проверки) затрат, проводимых уполномоченным государственным органом по регулированию ТЭК;

- Непредставление государственному уполномоченному органу по регулированию ТЭК материалов на установление тарифов (цен) или представление с нарушением требований, установленных настоящей Методикой;

- Реализация продукции (работ, услуг) по тарифам (ценам), не установленным государственным уполномоченным органом по регулированию ТЭК;

- Отсутствие раздельного учета затрат, доходов и активов, задействованных по каждому виду регулируемой продукции (работ, услуг).

40. Правоприменение

1) В случае нарушения настоящей Методики сумма незаконно полученного дохода, подлежит перечислению в республиканский бюджет по решению уполномоченного государственного органа по регулированию ТЭК.

2) Решение о перечислении незаконно полученного дохода принимается руководителем государственного уполномоченного органа по регулированию ТЭК, сумма подлежит уплате в тридцатидневный срок. В случае несвоевременного перечисления указанных сумм взимается 0,5 процента пени за каждый день просрочки.

3) Факты нарушений настоящей Методики, выявленные другими контролирующими органами, и материалы по ним направляются в уполномоченный государственный орган по регулированию ТЭК для принятия решения.

4) В случае невозможности определения суммы незаконно полученного дохода в результате нарушения настоящей Методики, по решению государственного уполномоченного органа по регулированию ТЭК подлежат взысканию 25 процентов от суммы среднемесячного дохода.

5) За не предоставление материалов для установления тарифов (цен) уполномоченный государственный орган по регулированию ТЭК выдает соответствующее предписание, в котором указывается срок устранения нарушения. В случае невыполнения требований предписания подлежат взысканию 5 процентов от суммы месячного дохода.

6) Решение уполномоченного государственного органа по регулированию ТЭК о перечислении незаконно полученного дохода может быть обжаловано в суде.

 

 

 

 

 

 

 

Кыргыз Республикасынын

Өкмөтүнө караштуу

Отун-энергетикалык

комплексти жөнгө салуу боюнча

мамлекеттик агенттиктин

2016-жылдын «14» март

№ 2 буйругуна тиркеме

 

Прдукциянын (жумуштардын, кызматтардын) өздүк наркын аныктоо жана жылуулук энергиясына тарифтерди түзүү методикасы

 

1. Жалпы жоболор

 

1. Продукциянын (жумуштардын, кызматтардын) өздүк наркын аныктоо жана жылуулук энергиясына тарифтерди түзүүнүн ушул методикасы (мындан ары - Методика) «Электр станциялары» ААКнын, «Бишкек жылуулук тармагы» ААКнын, «Кыргызтуракжайкоммунсоюз» МИнин, «Бишкек жылуулук энергиясы» КИнин ишине, ошондой эле башка жылуулук менен жабдуучу ишканаларга (мындан ары – жылуулук менен жабдуучу ишканалар) колдонулат.

2. Методиканын максаттары жана милдеттери

 

2. Методиканын негизги максаты жылуулук менен жабдуучу ишканалардын продукциясынын (жумуштардын, кызматтардын) өздүк наркын түзүү принциптерин аныктоо жана жылуулук энергиясына тарифтерди белгилөө болуп эсептелет.

3. Методика төмөнкү милдеттерди аткарат:

- керектөөчүлөрдү жылуулук менен камсыздоонун коопсуздугун, ишенимдүүлүгүн жана үзгүлтүксүздүгүн камсыз кылуу максатында иштеп чыгаруучу, берүүчү жана бөлүштүрүүчү жылуулук менен жабдуучу ишканалардын өндүрүштүк чыгымдарын техникалык негизделишин камсыздоо;

- жылуулук энергиясын иштеп чыгаруу, берүү жана бөлүштүрүү процессинде технологиялык өндүрүш процессинин стадиялары боюнча продукциянын чыныгы экономикалык наркын чагылдыруу;

- жылуулук энергиясына (продукциянын, жумуштардын жана кызматтардын башка түрлөрүнө) тарифти аныктоо үчүн жылуулук менен жабдуучу ишканаларда энергияны иштеп чыгаруунун, берүүнүн жана бөлүштүрүүнүн пландалган, эсепке алынган жана калькуляцияланган чыгымдарын негиздөө;

- жылуулук менен жабдуучу ишканаларда жылуулук энергиясынын (продукциянын, жумуштардын жана кызматтардын башка түрлөрүнүн) өздүк наркын аныктоо боюнча жалпы принциптерди жана эрежелерди көрсөтүү.

 

3. Методикага сереп

4. Ушул Методика отун-энергетикалык комплексти жөнгө салуу боюнча мамлекеттик ыйгарым укуктуу орган (мындан ары – ОЭКти жөнгө салуу боюнча мамлекеттик ыйгарым укуктуу орган) тарабынан жылуулук менен жабдууга жана ысык суу менен жабдууга тарифтерди түзүүнүн тартибин аныктайт. Биринчи этапта чыгымдар суммаланат. Экинчи этапта алынган жыйынтык бөлүктөргө аларды керектөөчүлөрдүн ар бир тобуна бекитүү менен бөлүнөт. Үчүнчү этапта керектөөчүлөрдүн ар түрдүү топторуна бөлүнгөн чыгымдарды төлөөчү тарифтер иштелип чыгат.

Методиканын продукциянын (жумуштардын, кызматтардын) өздүк наркын аныктоо жана жылуулук энергиясына тарифтерди түзүү этаптары:

1) Компаниянын талап кылынган кирешесин баалоо: пайдалануу сарптоолорун жана капиталдык чыгымдарын кучагына алууну талап кылат;

2) Талап кылынган кирешени керектөөчүлөрдүн топторунун арасына бөлүштүрүү;

3) Акыркы керектөөчүлөр үчүн тарифтерди иштеп чыгууда керектөөчүлөрдүн ар бир тобу үчүн тарифтер талап кылынган кирешени жабууга тийиш.

Компаниянын талап кылынган кирешесин баалоо жана акыркы керектөөчүлөр үчүн тарифтерди иштеп чыгуу бардык чыгымдарды чагылдыруу менен байланышта болууга тийиш.

5. Ушул Методикага ылайык кабыл алынган чечимдер төмөнкүчө төмөнкүдөй болууга тийиш:

1) Талап кылынган киреше «талап кылынган кирешенин негизиндеги ыкманы» пайдалануу менен суммаланат. «Талап кылынган кирешенин негизиндеги ыкма» карызды тейлөөнүн чыгымдары (негизги сумма жана пайыздар боюнча төлөмдөр), ошондой эле оңдоого ар жылдык чыгымдар талап кылынган кирешеге кирет. Акча каражатына муктаждык ыкманын негизине жатат, анткени иш жүзүндө талап кылынган сумманы пайдалануу тарткан чыгымдарды так негиздөөгө мүмкүндүк берет.

2) Чыгымдарды бөлүштүрүү процесси маалыматтардын болушун талап кылат. керектөөчүлөрдүн топтору арасында чыгымдардын статьяларын пропорциялуу бөлүштүрүү үчүн керектөөчүлөр жөнүндө маалыматтардын негизинде эсептелген пайыздык катышта чыгымдар керектөөчүлөрдүн топторуна тиешелүү. Чыгымдарды бөлүштүрүүнү аныктаган факторлор жалпы керектөө жана керектөөчүлөрдүн саны болуп эсептелет.

3) Тариф боюнча чечимдер социалдык таасирин жана жеткиликтүүлүгүн эсепке алуу менен кабыл алынат. Тариф продукциянын баасы катары социалдык түзүүчүнү өз ичине киргизбейт же чарбакер субъекттердин эсебинен камсыз кылынат.

 

4. Талап кылынган киреше

 

6. «Талап кылынган киреше» - бул ар бир жылуулук менен жабдуучу ишкана тарткан чыгымдардын жыйындысын жабуу үчүн жетиштүү пландык киреше. Талап кылынган кирешенин чоңдугу төмөнкүчө аныкталат:

мында:

- RR – талап кылынган киреше;

- DS – кирешени тейлөө боюнча милдеттенмелер;

- WC – айланма капиталды каржылоо үчүн тартылган каражаттарды тейлөө менен байланыштуу чыгымдар;

- CR – оңдоо, капиталдык салымдар жана техникалык тейлөө боюнча чыгымдар сметасы менен каралгандар;

- R – оңдоо жана алмаштыруу үчүн резервдеги эсеп;

- PC – өндүрүштүк чыгымдар;

- AC – административдик чыгымдар;

- ELA – жылуулуктун ченемден ашыкча жоготууларын эсепке алган түзөтүү;

- OR – кирешенин башка түрлөрүнүн жалпы суммасы.

7. Базалык жыл

Базалык жыл – бул 12 ырааттуу айдан турган мезгилде чыгымдар жана керектөөнүн көлөмү жөнүндө маалыматтар, ушул 12 айдагы маалыматтар тарифтерди эсептөө үчүн база катары колдонулат. Иш жүзүндөгү базалык жыл өткөн 12 айдын иш жүзүндөгү маалыматтарынын негизинде эсептелет. Пландык базалык жыл – бул алдыдагы 12 айга божомолдонгон же пландалган маалыматтар. Тарифтерди аныктоо үчүн негиз катары пландык базалык жыл колдонулат. Базалык жыл 1-январда башталат жана 31 декабрда бүтөт.

8. Карызды тейлөө

Жылуулук менен жабдуучу ишканалар өзүнүн чарба ишин каржылоо астында кредиттерди алуу аркылуу карыз милдеттенмесин калыптандырышат. Бул кредиттердин ар жылдык наркы негизги суммадан да, кошуп эсептелген пайыздардан да түзүлөт. Негизги сумма жана бардык жактырылган кредит боюнча пайыздык төлөмдөр жылуулук менен жабдуучу ишканалардын тарифтерине кошулууга тийиш.

9. Жылуулук менен жабдуучу ишканалар кыска мөөнөттүү жана узак мөөнөттүү мүнөзүндөгү зайым капиталын пайдаланышат:

- узак мөөнөттүү зайымдар жеңилдетилген каржылоо түрүндө алынат, алар капиталдык инвестициялардын долбоорлорун каржылоого жөнөтүлөт;

- кыска мөөнөттүү зайымдар операциялык чыгымдарды жабуу үчүн колдонулат.

Жылуулук менен жабдуучу ишканалар акча каражаттарынын тартыштыгын жабуу үчүн кыска мөөнөттүү каржылоону колдонушат.

10. Зайымдардын негизги суммасы жана алардын пайыздары боюнча чыгымдар тарифти түзүүгө ар жылдык арызга Насыялоо жөнүндө макулдашуунун шарттарында кандай жазылса, так ошондой жазылууга тийиш.

11. Жылуулук менен жабдуучу ишканалардын акча каражатынын тартыштыгын жабуу үчүн кыска мөөнөттүү кредиттер акча каражатынын төлөнүшү анын түшүүсүнөн ашкан учурда колдонулат. Жылуулук менен жабдуучу ишканалар кошумча зайымдык капиталды тартуу максатын, ошондой эле каржылоонун күтүлүүчү шарттарын көрсөтүү менен ОЭКти жөнгө салуу боюнча мамлекеттик ыйгарым укуктуу органга отчет жөнөтөт.

12. Айланма накталай капитал

Айланма накталай капитал тарткан чыгымдар менен алган пайданын арасындагы айырманы жабуу үчүн талап кылынган кирешеге киргизилген каражаттардын суммасы болуп эсептелет. Айланма накталай капиталдын талап кылынган кирешеге киргизилген суммасы 45 күн мурун компаниянын кирешесинин өлчөмүндө жана пайызды кошуп эсептөө менен белгиленет.

13. Айланма накталай капиталды каржылоо үчүн тартылган каражаттарды тейлөө менен байланышкан чыгымдар төмөнкү формуланы пайдалануу менен эсептелет:

Мында:

- WC - айланма накталай капиталды каржылоо үчүн тартылган, талап кылынган кирешеге кошулган каражаттарды тейлөө менен байланышкан чыгымдар;

- AR – тарифтер күчүнө кирген жылы болжолдонгон киреше;

- IR – КР коммерциялык банктар тарабынан насыялоонун орточо ставкасы.

14. Оңдоо, капиталдык салымдар жана техникалык тейлөө

Оңдоо – бул объекттин бузугун же иштешин калыбына келтирүү жана объекттин ресурсун же анын курамдык бөлүктөрүн калыбына келтирүү боюнча операциялардын комплекси.

Техникалык тейлөө – жабдууну максатына карай пайдаланууда, күтүүдө, сактоодо жана ташууда иштешин же бузугун колдоо боюнча пландалган иш.

Капиталдык салымдар – жаңы активдерге, кайра конструкциялоого, модернизациялоого жана колдонуудагы активдерди алмаштырууга салуу менен байланыштуу тарткан чыгымдар.

15. Сунушталган чыгымдарды негиздөө үчүн жылуулук менен жабдуучу компаниялар үч жылдык иш мезгилине пландалган капиталдык салуулардын планын көрсөтөт.

16. Үч жылдык план оңдоо жана техникалык тейлөө боюнча пландалган иштерди, ошондой эле үч жылдык мезгилге болжолдонгон чыгымдарды камтууга тийиш. Үч жылдык план төмөнкү бөлүмдөрдөн турат:

1) Аналитикалык сереп. Капиталдык оңдоонун, негизги оңдоо муктаждыктарынын жакынкы долбоорлорун, ошондой эле кийинки үч жылга милдеттерди кыскача жалпылоо.

2) Компаниянын активдерине сереп. Комапниянын активдери жөнүндө маалымат (кубаттуулук, тилкелик километраж, кызматтын мөөнөтү).

3) Пландалган долбоорлордун резюмеси. Пландалган мезгилге техникалык тейлөө боюнча бардык жумуштарды көрсөткөн табилца. Ар бир пландалган долбоор үчүн төмөнкү деталдар келтирилүүгө тийиш:

- долбоордун номери. Жылуулук менен жабдуучу ишканалар белгилөөнүн жеке форматын, эгер ал тутумдук болуп калса, колдоно алышат.

- жайгашкан орду. Ишкананын же долбоорго киргизилген жалпы тейленүүчү аймактын так жайгашкан дареги.

- жыйынтыкталган маалымат. Долбоорду, анын ичинде аны жүргүзүүнүн негиздемесин кошуп жалпылоо.

- долбоордун бюджети. Жыйынтыктган наркын көрсөтүп жана жылдарга бөлүү менен долбоордун эсептик наркы.

- тейлөө сапатынын деңгээли боюнча максаттар. Жылуулук менен жабдуучу ишкана ар бир жыл үчүн план түрүндө тейлөө сапатынын деңгээли боюнча максаттарын иштеп чыгат. Бөлүштүрүүчү жана берүүчү компаниялар ЖЭБ (отканалар) иши боюнча жоготууларды кыскартуу боюнча максаттуу көрсөткүчтөрүн белгилешет.

17. Оңдоо иштеринин максаттарына жыл сайын өздөштүрүлгөн сумма пайдаланылуучу жабдуунун наркына жана анын кызмат кылуу мөөнөтү кошулууга тийиш. Мурдагы жылга салыштырмалуу оңдоого бюджетти жогорулатуу сунушу мындай жогорулатууга болгон муктаждыкты негиздеген бир топ кеңири маалымат берүүнү талап кылат.

18. Оңдоо жана алмаштыруу.

Талап кылынган кирешеге жабдууларды авариялык оңдоо (иштөө) алмаштыруу үчүн каражаттарды которуу үчүн белгилүү бир сумма кошулат. Бул эсепте каражаттардын көлөмү компаниянын активдеринин баштапкы наркынан пайыздык үлүш менен чектелет. Аталган пайыздык үлүш жылуулук менен жабдуучу компаниялардын иш жүзүндөгү чыгымдары жөнүндөгү маалыматтардын негизинде акыркы 3 жылдагы орточо деңгээлде планды эмес (авариялык) ооңдоого (иштөөгө) жана техникалык тейлөөгө эсептелет.

Жылуулук менен жабдуучу ишканалардын финансы отчетторунда бул которуулар өзүнчө статья менен берилет. Тарифти түзүү үчүн финансы отчетторун жыл сайын берүүнүн жүрүшүндө ишканалар мындай статьялардын ар жылдык балансы боюнча жыйынтыкталган маалыматтарды берет.

19. Өндүрүштүк чыгымдар

Жылуулук энергиясын өндүрүүгө, берүүгө, бөлүштүрүүгө жана сатууга чыгымдар (жумуштар, кызматтар) төмөнкү элементтер боюнча алардын экономикалык түзүлүшүнө ылайык топтолот:

- материалдык чыгымдар;

- эмгек акы төлөөгө чыгымдар;

- камсыздандырууга чегерүүлөр;

- башка чыгымдар;

- салыктар.

1) Материалдык чыгымдар

Материалдык чыгымдардын наркы төмөнкүлөрдүн негизинде түзүлөт:

- сатып алуунун баасы (Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган учурдардан тышкары, салыктарды (КНС) жана акциздерди эсепке албастан);

- ушул ресурстарды жеткирүүчүлөр тарабынан берилген кредитти алууга пайыздардын төлөмү;

- бажы алымдарынын наркы;

- тараптагы уюмдардын күчү менен ташууга, сатууга жана жеткирүүгө чыгымдар.

Материалдык чыгымдар төмөнкү статьялардан турат:

«Өндүрүштүк эмес мүнөздөгү кызматтар» статьясы.

«Өндүрүштүк эмес мүнөздөгү кызматтар» элементине өндүрүштүк мүнөздөгү уюмдар тарабынан көрсөтүлүүчү кызматтарга чыгымдар салыктарды эсепке албастан (КНС) кирет:

- жабдуунун оңдоо, продукция жасоо, чийки затты жана материалдарды иштетүү, керектелүүчү чийки заттын жана материалдардын сапатын аныктоо үчүн сыноолорду жүргүзүү, белгиленген технологиялык процесстердин сакталышын контролдоо, негизги өндүрүштүк фонддорду оңдоо боюнча өзүнчө операциялардын тараптагы уюмдардын аткарышы;

- ишкананын ичинде жүктөрдү ташуу боюнча тараптагы уюмдардын транспорттук кызматтары (чийки затты жана материалдарды, шаймандарды, деталдарды, даярдыктарды, жүктүн башка түрлөрүн базистик (борбордук) кампадан цехтерге (бөлүмдөргө) жылдыруу жана даяр продукцияны сактоо кампаларына, жөнөтүү станцияларына жеткирүү).

«Көмөкчү материалдар» статьясы.

Көмөкчү материалдардын чыгымдары төмөнкүлөрдүн наркынан түзүлөт:

- иштелип чыгуучу продукциянын негизин түзүү менен анын курамына кирген же продукцияны жасоодо (жумуштарды аткарууда, кызматтарды көрсөтүүдө) зарыл курамдык бөлүгү болуп эсептелген чийки зат жана материалдардан алынуучу;

- продукцияны (жумуштарды, кызматтарды) өндүрүү процессинде нормалдуу технологиялык процессти камсыз кылуу, продукцияны таңгактоо үчүн сатып алынуучу же башка өндүрүштүк жана чарба муктаждыктарына (сыноо, контроль жүргүзүү, жабдууну, имараттарды, курулмаларды, башка негизги фонддорду кармоо, оңдоо жана иштетүү) сарпталуучу материалдардын;

- жабдууну, аспаптарды, куралдарды, инвентарларды, шаймандарды, лабораториялык жабдууларды жана башка материалдарды оңдоо үчүн камдык бөлүктөрдүн, негизги фонддорго кирбеген атайын кийимдердин;

- ушул ишканада андан ары куралуучу же кошумча иштетилүүчү сатып алынуучу себилдөөчү буюмдардын жана чала фабрикаттардын.

Материалдык ресурстардын наркына материалдык ресурстарды жеткирүүчүлөрдөн алынган идишти сатып алуу жана таңгактоо боюнча ишкананын чыгымдары да ушул идиштин баасы бул ресурстарга баадан өзгөчө жогору белгиленген учурларда пайдаланууга мүмкүн болгон баа боюнча ушул идиштин наркын эсептен чыгаруу менен кошулат. Материалдык ресурстарды жеткирүүчүдөн алынган идиштин наркы анын баасына кошулган учурда аны сатып алуу боюнча чыгымдардын жалпы суммасынан идиштин аны пайдалануу мүмкүндүгү же сатуу баасы боюнча идиштин наркынан чыгарылат (материалдар жагынан аны оңдоого чыгымдарды эсепке алуу менен).

Материалдык ресурстарды транспорт жана жылуулук менен жабдуучу ишканалардын кызматкерлери тарабынан жеткирүү (жүктөө-жүк түшүрүү иштерин кошуп) менен байланыштуу чыгымдар өндүрүштүн чыгымдарынын тиешелүү элементтерине (эмгек акы төлөөгө чыгымдар, негизги фондордун амортизациясы, материалдык чыгымдар) кошууга жатат.

Көмөкчү өндүрүштүн продукциясынын наркына кошулуучу материалдардын чыгымдарынан кайтарылма калдыктардын наркынан чыгарылат. Өндүрүштүн кайтарылма калдыктары катары баштапкы материалдарды даяр продукцияга айландыруу процессинде пайда болгон, баштапкы материалдын керектелүүчү сапаттарын (химиялык же физикалык касиеттерин ж.б.) толугу менен же жарым-жартылай жоготкон же түздөн-түз максаты боюнча такыр пайдаланылбаган чийки заттын, материалдардын же чала фабрикаттардын калдыктарын түшүнүүгө болот.

Калдыктарга башка деталдарды же буюмдарды жасоо үчүн толук кандуу материал катары субъекттин башка цехтерине белгиленген технологияга ылайык берилүүчү материалдардын калдыктары кирбейт.

Калдыктарга коштоочу (байланыштуу) продукция да кирбей, анын тизмеси жылуулук менен жабдуучу ишкананын эсепке алуу саясаты менен белгиленет.

Калдыктар кайтарылма (өндүрүштө колдонулуучу жана колдонулбоочу) жана кайтарылбас болуп бөлүнөт. Өндүрүштө колдонулуучу кайтарылма калдыктар болуп субъекттин өзү негизги же көмөкчү өндүрүштү жасоо үчүн колдонгон калдыктар эсептелет. Кайтарылбас калдыктар техниканын ушул абалында колдонулбаган калдыктар эсептелет, технологиялык жоготуулар: күйүү, кургоо, учуп кетүү ж.б.у.с.

Өндүрүштө колдонулбаган кайтарылма калдыктар болуп субъекттин өзү материал, отун катары, башка чарба муктаждыктарына колдонулушу же тараптарга сатылышы мүмкүн.

Кайтарылма калдыктар төмөнкү тартипте бааланат (кайтарылбас калдыктар бааланбайт):

- баштапкы чийки заттын жана материалдардын төмөндөтүлгөн баасы боюнча (пайдалануу мүмкүн болгон баа боюнча), эгер калдыктар жогорку чыгымдар менен (даяр продукциянын төмөн чыгышы менен) негизги өндүрүш үчүн колдонулса же көмөкчү өндүрүштүн муктаждыктары же кеңири керектелүүчү буюмдарды (маданий-тиричилик багытындагы жана күндөлүк тиричилик товарларын) жасоо үчүн колдонулса;

- калдыктарды жыйноо жана иштетүү чыгымдарын эсептен чыгаруу менен аларга белгиленген баалар боюнча, ал эми калдыктар, кесиндилер, кырынды жана башкалар субъекттин ичинде кайра иштетүүгө кетет же тарапка өткөрүлөт;

- баштапкы чийки заттын же материалдардын толук баасы боюнча, эгер калдыктар тарапка кондициялык чийки зат же толук кандуу (толук кандуу материал) катары пайдалануу үчүн сатылган учурда.

«Технологиялык максаттарга отун» статьясы.

Бул статья боюнча жылуулук энергиясын өндүрүүгө түз сарпталган шалган технологиялык отундун гана наркы чагылдырылат.

Ушуга салыктарды эсепке албастан тарап сатып алган отундун түрлөрүнүн гана наркы кошулат. отундун чыгымдары белгиленген ченемдердин жана аны төмөнкүлөргө керектөөнүн негизинде аныкталат:

- белгиленген иштеп чыгарууга, продукцияга бирдигине жана шарттуу отундун бир тоннасынын баасына отундун орточо сарпталышына ылайык жылуулук энергиясын иштеп чыгаруу боюнча технологиялык муктаждыктарга;

- технологиялык максаттарга отунду сарптоого казандарды оңдоодон кийин кургатууга, от жагууга жана ысык резервге анын сарпталышын эсепке алуу менен отканада сарпталган бардык отун кошулат.

Өндүрүштө сарпталган отун накта өлчөмдөрдө орточо өлчөнгөн иш жүзүндөгү баасы боюнча (сатып алуу жана кампага жеткирүү наркы боюнча), ошондой эле отундун маркасы жана көмүр бассейндери боюнча бааланат, эгер мындай сактоо жана өндүрүштө чыгаруу камсыз болсо.

Отундун толук наркына жеткирүүчүлөрдүн эсептери боюнча келишим баада, отундун төмөн сапаты (күлдүүлүктүн жана нымдуулуктун эсептик ченемдерден четтеши) үчүн баасын түшүрүү (кошумча акы), темир жол тарифи, жүктөө жана жеткирүү боюнча чыгымдар (эгер тараптагы уюмдардын транспорту), бажы алымдары жана жылуулук менен жабдуучу ишканалардын сактоо кампаларына чейин башка чыгымдарды кошуу менен отундун наркы кирет.

Өндүрүшкө газды сарптоо газ жеткирүүчүнүн эсеби жана жылуулук электр борборлорунда жана отканаларда орнотулган газ эсептегичтердин айдын аягындагы көрсөткүчтөрү боюнча алынат.

«Күйүүчү-майлоочу материалдар» статьясы.

Күйүүчү-майлоочу материалдарга чыгымдарда өндүрүштү, чарбаны тейлеген негизги, көмөкчү өндүрүштүн цехтеринде технологиялык максаттарга жана чарба муктаждыктарына сарпталган сатып алынуучу отундун бардык түрлөрүнүн (бензин, дизел отуну, автол, дизел майы, солидол жана башка түрлөрү) наркы салыктарды (КНС) эсепке албастан чагылдырылат.

«Электр энергиясы» статьясы.

Бул статьяда көмөкчү өндүрүштүн цехтеринде технологиялык жана чарба муктаждыктарына жана ишкананын чарба муктаждыктарына (жайды, материалдык кампаларды ж.б. өндүрүштүк эмес имараттарды жарык кылуу жана жылытуу) сарпталган, жеткирүүчүлөрдүн эсеби боюнча төлөнгөн сатып алынуучу электр энергиясынын бардык түрлөрүнүн наркы салыктарды (КНС) эсепте албастан чагылдырылат.

«Жылуулук» статьясы.

Жылуулук энергиясынын бул статьясында көмөкчү өндүрүштүн цехтеринде технологиялык жана чарба муктаждыктарына жана ишкананын чарба муктаждыктарына (жайды, материалдык кампаларды ж.б. өндүрүштүк эмес имараттарды жарык кылуу жана жылытуу) сарпталган, жеткирүүчүлөрдүн эсеби боюнча төлөнгөн сатып алынуучу жылуулуктун бардык түрлөрүнүн наркы салыктарды (КНС) эсепте албастан чагылдырылат.

«Толтуруучу суу» статьясы.

Борбордук жылытуу системасында суунун агып кетүүсүнүн натыйжасында жоголгон же иштетилген сууну толтуруу үчүн сууну алуу менен байланыштуу ишкана тарткан чыгымдар.

2) Эмгек акы фонду

Жылуулук менен жабдуучу ишканалардын негизги өндүрүштүк кызматкерине эмгек акы төлөмү төмөнкүлөрдөн турат:

- ишкананын негизги өндүрүштүк персоналына мыйзамдарга ылайык төлөнүүчү эмгек акы төлөмүнө чыгымдар;

- мыйзамдарга ылайык бала белгилүү бир жашка жеткенге чейин багуу боюнча жарым-жартылай төлөнүүчү өргүүдө жүргөн аялдарга мыйзамдарда белгиленген өлчөмдөрдө төлөнүүчү компенсациялар.

Эмгек акы төлөмүнө чыгымдардын курамына төмөкүлөр кирет:

- коюлган баалардын, тарифтик ставкалардын жана кызмат акынын негизинде эсептелген, ишканада кабыл алынган эмгек акы төлөө түрүнө жана системасына ылайык аткарылган ишке эмгек акы төлөмдөрү;

- мыйзамдарга ылайык тарифтик ставкаларга жана эмгек акыга кошумча акылар;

- иш режимине жана иштөө шарттарына байланыштуу компенсациялоочу мүнөздөгү төлөмдөр, анын ичинде түнкү убакта иштөөгө, мөөнөттөн ашыкча жумушка, көп сменалуу режимде иштөөгө, кесиптерди айкалыштырууга, тейлөө аймагын кеңейтүүгө, оор, зыяндуу, эмгектин өзгөчө зыяндуу шарттарында иштөөгө ж.б.у.с. эмгек акыга жана тарифтик ставкаларга мыйзамдарга ылайык үстөктөр жана кошумча төлөмдөр;

- кайра уюштурууга жана жумушчулардын санын кыскартууга байланыштуу ишканалардан жана уюмдардан бошотулган жумушчуларга төлөмдөр;

- учурдагы мыйзамдарга ылайык иштеген жылдарга сый акы (ушул чарбада адистиги боюнча иштеген жылдарга кошумча акы);

- эмгек акы төлөөнү райондук жөнгө салуу менен шартталган учурдагы мыйзамдарга ылайык төлөнүүчү төлөмдөр, анын ичинде райондук коэффициенттер жана бийик тоолуу жерлерде иштөө үчүн коэффициенттер боюнча төлөмдөр, республиканын айрым региондорунда үзгүлтүксүз эмгек стажы үчүн какралган эмгек акыга кошумча төлөмдөр, анда жаратылыш-климат шарттары өзгөчө (бийик тоолуу, жетүүгө кыйын, элдин жайгашуусу аз, ээн жаткан талаа, кургакчыл, ыраактыгы) райондордо жагымсыз иштөө шарттары үчүн эмгек акыга компенсациялар каралат;

- вахтада иштөө графигинде каралган, ишкана жайгашкан жерден (жыйноо пункту) иштеген жерге чейин жана кайра артка карай жолдогу күндөргө, ошондой эле метеорологиялык шарттар боюнча жумушчулардын жолдо кармалган күндөргө эмгек акынын, тарифтик ставканын өлчөмүндө вахталык усул менен ишти аткарган учурда төлөнүүчү суммалар;

- мамлекеттик уюмдар менен атайын (жумуш күчүн берүүгө) келишимдерге ылайык ишканада иштөө үчүн тартылган адамдарга аткарылган иш үчүн эсептелген, мыйзамдарга ылайык түздөн-түз ушул адамдарга берилген, ошондой эле мамлекеттик уюмдарга эсептелген сумма;

- квалификацияны жогорулатуу жана кадрларды кайра даярдоо системасында жумуштан бошотуу менен кызматкерлерди окутуу убагында негизги иштеген орду боюнча эмгек акы.

3) Социалдык камсыздандырууга чегеримдер

мамлекеттик социалдык камсыздандыруу органдарына: Кыргыз Республикасынын Социалдык фондуна жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Милдеттүү медициналык камсыздандыруу фондуна Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен белгиленген ченемдер боюнча жумушчулардын «Эмгек акы» стстьясы боюнча товарлардын (жумуштардын, кызматтардын) наркына кошулган эмгек акысынын (камсыздандыруу төгүмдөрү эсептелбеген төлөмдүн түрлөрүнөн башка) чыгымдарынан милдеттүү чегерүүлөр чагылдырылат.

4) Башка чыгымдар

Элементтер боюнча бөлүнбөгөн башка чыгымдардын курамына өзүнүн мүнөзү боюнча мурда саналып өткөн элементтердин бирөөнө да түз кирбеген бардык чыгымдар кирет.

Ошону менен бирге бул статьяга төмөнкүлөр кирет:

- ижара төлөмү;

- илимий-изилдөө иштерине, стандартташтырууга жана нормалдаштырууга, жаңы технологияларды өздөштүрүүгө чегерүүлөр;

- өндүрүштүк фонддордун курамында эсепке алынган ишкананын, ошондой эле продукциянын (жумушчулардын, кызматтардын) өндүрүшүнө тартылган жумушчулардын айрым категорияларынын кыймылдуу жана кыймылсыз мүлкүн мыйзамдарга ылайык камсыздандыруу боюнча чыгымдар;

- жылуулук менен жабдуучу ишканалар тарабынан чет элдик валюталарда жүргүзүлгөн операциялар боюнча курстук айырмачылыктар;

- өндүрүштүк ишке байланыштуу иш сапар чыгымдары;

- каттам барактары боюнча көздөгөн жерге барууга төлөм, кыдырма мүнөздөгү ишке компенсация;

- ишканаларды өрттөн жана күзөттөн сактоо боюнча тараптагы уюмдардын кызматтары, байланыш кызматтары, банкт, типография кызматтары, сыноолор, лабораториялык талдоолор боюнча иштер;

- атайын кийимди жуу жана аны оңдоо сыяктуу өзүнүн тейлөөчү чарбасынын кызматтары;

- текшерилген күнгө, кан тапшырууга жана ар бир кан тапшыруудан кийин берилүүчү эс алууга донор - жумушчуларга төлөө;

- жылуулук энергиясын (жумуштарды, кызматтарды) өндүрүүнүн жана жылуулук энергиясына төлөмдү жыйноо боюнча кызматтардын өздүк наркынын курамына кирген чыгымдар.

Бул чыгымдар жабдууну кармоо жана иштетүү боюнча иш жүзүндөгү чыгымдар жана эсептер, цех чыгымдары, жалпы чарба чыгымдары, көмөкчү өндүрүштүн цехтерин кармоо боюнча чыгымдар менен негизделет.

5) Салыктар

Бул элемент Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык салыктарды, жыйымдарды жана милдеттүү чегеримдерди өз ичине камтыйт.

20. Административдик чыгымдар

Административдик чыгымдар өндүрүштүн көлөмүнө көз каранды эмес жана сатылган продукциянын же кызматтын так түрү менен байланышпаган туруктуу чыгымдар катары аныкталат. Жылуулук менен жабдуучу ишканалар бул чыгымдарды белгилүү бир мезгилдин ичинде эч нерсе ишке ашырбаган учурда да тартышат.

21. Административдик багыттагы ушул чыгымдарга төмөнкүлөрдү киргизүүгө болот:

- административдик персоналга кирген жумушчулардын эмгек акысын төлөө;

- мыйзамдарда белгиленген ченемдер боюнча административдик персоналдын эмгек акысын төлөөдөн мамлекеттик социалдык камсыздандыруу органдарына чегерүүлөр;

- жылуулук менен жабдуучу ишканалардын түзүмдүк бөлүктөрүн тейлеген жумушчуларды башкаруу административдик аппаратын кармоо, аларды материалдык-техникалык жана транспорттук тейлөө. Анын ичинде кызматтык жеңил автотранспортун кармоого чыгымдар жана техникалык ченемдерге жана параметрлерге ылайык менчик жеңил автомобилдерди иш сапары үчүн пайдаланууга компенсациялар;

- башкармалыктын техникалык каражаттарын, байланыш түйүндөрүн, сигнализация каражаттарын, эсептеп чыгаруу борборлорун жана башкармалыктын өндүрүшкө тиешелүү болбогон башка техникалык каражаттарын кармоого жана тейлөөгө чыгымдар (жалпы чарбалык максаттагы негизги каражаттардын эскириши, имараттарды, курулуштарды жана жалпы чарбалык максаттагы инвентарга чыгымдар);

- административдик башкаруу системасын жана каражаттарын түзүү (куруу, модернизациялоо) жана өркүндөтүү боюнча чыгымдар капиталдаштырылат жана алардын баланстык наркын көбөйтүүгө тиешелүү;

- субъекттин штаттык расписаниесинде тигил же бул иш кызматтары каралбаган учурда жалпы чарбалык башкаруу боюнча тараптагы уюмдар тарабынан көрсөтүлгөн кызматтарга төлөө;

- административдик башкаруу аппаратынын персоналынын иш сапар чыгымдары;

- салыктар, жыйымдар жана чегеримдер;

- коммуналдык кызматтарга, жумушчулардын (башкаруу аппаратынын) эмгегик коргоого чыгымдар, жылуулук менен жабдуучу ишкананы коргоого чыгымдар, эмгекти коргоо боюнча иш-чараларды жүргүзүү боюнча чыгымдар;

- бейтап барагы боюнча убактылуу эмгекке жарамдуулугун жоготкон учурда кошумча төлөмдөр;

- өндүрүштүк эмес жумушчуларга (башкаруу аппараты) иштеген жылдары үчүн сый акы;

- кеңеш берүү (аудитордук) жана маалыматтык кызматтарды төлөө, анын ичинде тендер өткөрүүгө чыгымдары;

- мекемени кайра уюштуруу. Жумушчулардын санын жана штатты кыскартуу менен байланыштуу бошотулган жумушчуларга (башкаруу аппараты) мыйзамдарга ылайык төлөө.

22. Жоготууга карата түзөтүү.

Жоготууга карата түзөтүү жылуулукту өндүрүү жана сатып алуу боюнча чыгымдардын орточо маанисине көбөйтүлгөн жогоруда аныкталган иреге мааниден жогору жоголгон жылуулук бирдигинин маанисине барабар. Түзөтүүдө талап кылынган киреше ашыкча жоготуунун чоңдугуна карата кыскартылат.

Ченемдик жоготуунун көлөмү жана пайыздары мыйзамдарга ылайык компетенттүү мамлекеттик органдар тарабынан аныкталат. Жоготуунун ченемден ашкан көлөмү жана пайыздары ченемден ашыкча жоготуулар деп эсептелет.

23. Башка кирешелер.

Жылуулук менен жабдуучу ишканалар чыгымдары жылуулук энергиясынын тарифтерди түзүү үчүн колдонулган негизги өздүк наркынын (түз чыгымдардын) курамына кирген инфратүзүмдүн кандайдыр бир объекттерин же кызматкерлерди пайдалануунун жыйынтыгында алган башка кирешелеринин бардык булактарын көрсөтүүгө тийиш. Жылуулук менен жабдуункн ата мекендик керектөөчүлөрүнө кызмат көрсөтүү менен байланышпаган кирешенин көлөмү талап кылынган кирешенин курамынан чыгарылат.

Керектөөчүлөргө суу алуу менен байланыштуу компания тарткан чыгымдар түз эсептелет. Толтуруучу суунун наркы талап кылынган кирешеде эсепке алынат. Талап кылынган кирешеден мындай келип түшүүлөрдү чыгаруу толтуруучу сууга эки жолу чыгымдарды жабуу үчүн каражаттарды өндүрүп алуудан алыс болууга мүмкүндүк берет.

24. Жылуулук электр станциялардын чыгымдарын бөлүштүрүү.

Талап кылынган кирешенин өлчөмү жылуулук үчүн өзүнчө жана электр энергиясы үчүн өзүнчө аныкталат. Жылуулук энергиясы боюнча талап кылынган кирешенин өлчөмү кызматтын ушул түрүн көрсөтүү менен байланыштуу тарткан чыгымдарды чагылдырууга тийиш. Энергетика кызматтарын көрсөтьүү менен байланыштуу жылуулук электр станциясы тарткан чыгымдар үч бөлүккө – гидроэлектр станциялары, жылуулук электр станциялары жана административдик функцияларга бөлүнөт.

1) Гидроэлектр станциялары

Гидроэнергетика менен байланыштуу бардык чыгымдар электр энергиясы боюнча кызматтарга кирет. Гидроэлектр энергиясынын экспортунан түшкөн киреше жылуулук электр энергиясы тарткан чыгымдарды субсидиялоо үчүн пайдаланууга тийиш. Субсидиялоонун өлчөмү жылуулук электр станциянын өндүрүшүнүн жалпы көлөмүндө электр энергиясы канча үлүштү, ал эми жылуулук энергиясы канча үлүштү түзөрүнө ылайык электр жана жылуулук энергиясынын арасында пропорциялуу бөлүштүрүлөт.

2) Жылуулук электр станциялары

Жылуулук электр станциялары жылуулук да, электр да энергиясын беришет. Жылуулук электр станциялардын чыгымдары чыгымдардын конкреттүү статьясына коюу менен иштеп чыгууга ылайык болууга тийиш. Чыгымдардын (өндүрүштүк чыгымдар) жана туруктуу иштеп чыгаруунун (карыз милдеттенмелерин тейлөө, ошондой эле капиталдык оңдоо жана техникалык тейлөө) негизинде бөлүштүрүүнүн ыкмалары:

25. Жылуулук электр станциялардын өндүрүштүк чыгымдары

Өзгөрүлмө чыгымдар (анын ичинде отун) иштелип чыгуучу жылуулук жана электр энергиясынын көлөмүнө ылайык жылуулук энергиясына же электр энергиясына пропорциялуу болот. Жөнөкөйлөтүү үчүн электр да, жылуулук энергиясы да бир эле бирдик менен өлчөнөт. Иштелип чыккан жылуулук энергиясынын саны жылуулук коэффициентине көбөйтүлөт (1 ГКалл = 1163 кВтс) жана кВтсга которулат. Электр станциясы тарабынан иштелип чыккан жалпы көлөм төмөнкү формула аркылуу эсептелет:

Мында:

- W – иштелип чыккан энергиянын жалпы көлөмү (кВтс);

- E – иштелип чыккан электр энергиясы;

- Q – иштелип чыккан жылуулук энергиясы.

Жалпы иштеп чыгуууда электр жана жылуулук энгергиясынын үлүшү өзгөрүлмө чыгымдарга кошуу үчүн пайдаланылат. Чыгымдар үлүштөрдүн төмөнкү коэффициенттерине ылайык кошулат:

Мында:

-  – электрдин үлүшүнүн коэффициенти;

- – жылуулук энергиясынын үлүшүнүн коэффициенти.

Жогоруда аталган жол жылуулук энергиясынын өздүк наркынын чукул кымбатташына алып келерин эске алып, чыгымдарды бөлүштүрүүнүн өзүн актоочулугун камсыз кылган жылуулук энергиясына тарифтерди колдонууга чейин шарттуу отундун сарпталышына пропорциялуу жүргүзүү керек.

26. Карызды тейлөө, оңдоо жана техникалык тейлөө боюнча жумуштар.

Бардык туруктуу чыгымдар (карзды тейлөө жана оңдоо боюнча чыгымдар) энергиянын ар бир түрүр боюнча белгиленген кубаттуулуктун негизинде бөлүштүрүлөт.

мында:

- Cw – белгиленген жалпы кубаттуулук;

- Ce – электрди иштеп чыгаруунун белгиленген кубаттуулугу;

- Cq – жылуулук энергиясын иштеп чыгаруунун белгиленген кубаттуулугу.

Бардык чыгымдар үлүштөрдүн төмөнкү коэффициенттерине ылайык бөлүштүрүлөт:

Мында:

-  – электрдин үлүшүнүн коэффициенти;

-  – жылуулук энергиясынын үлүшүнүн коэффициенти.

27. Административдик чыгымдар.

Административдик чыгымдар  белгиленген кубаттуулуктун негизинде жылуулук жана электр энергиясынын арасында бөлүштүрүлүүгө тийиш (бул учурда электр энергиясы боюнча белгиленген кубаттуулук – гидроэнергия боюнча жана жылуулук электр станциясы иштеп чыгарган электрдик түзүүчү боюнча кубаттуулуктардын сумма).

 

5. Тарифти түзүү жана талап кылынган кирешени бөлүштүрүү

 

28. Талап кылынган кирешени бөлүштүрүү

Талап кылынган кирешени бөлүштүрүү бул талап кылынган кирешенин бөлүктөрүн керектөөчүлөрдүн ар бир тобуна бекитүү процесси. Топтор боюнча талап кылынган кирешенини көрсөткүчтөрү чыгымдардын пайда болушунун негизинде аныкталат. Конкреттүү топ боюнча кирешеге талап ушул топту тейлөөнүн наркын эсептөө менен белгиленет. Ар бир топ боюнча бөлүнгөн талап кылынган киреше жылуулук менен жабдуучу ишкана тарткан кубаттуулук, жылуулук энергиясы жана ушул топторду тейлөө үчүн административдик чыгымдар түрүндөгү чыгымдарын чагылдырат. Кирешенин көлөмүн керектөөчүлөрдүн ар бир тобуна эсептөө чыгымдарды бөлүштүрүү болуп эсептелет.

29. Чыгымдарды бөлүштүрүү процесси үч этаптан турат: түз чыгымдарды бөлүштүрүү, чыгымдардын классификациясы жана өзү чыгымдарды бөлүштүрүү.

1) Түз чыгымдарды бөлүштүрүү

Бөлүштүрүү процессинде чыгымдар кантип тартылганына жараша керектөөчүлөрдүн топторуна так жана пропорциялуу бөлүнөт. Чыгымдардын чоң бөлүгү бардык керектөөчүлөрдү тейлөөдөн түзүлөт жана тигил же бул керектөөчүлөрдүн тобу менен ассоциацияланбайт. Керектөөчүлөрдүн конкреттүү тобун тейлөө үчүн түзүлгөн инфратүзүмдүк объекттер болгон учурда, инвестициялык чыгымдар жана ушул мнфратүзүм менен байланыштуу техникалык тейлөө чыгымдары керектөчүлөрдүн ушул тобуна түздөн-түз тиешелүү.

2) Чыгымдардын классификациясы

Чыгымдар төмөндө келтирилген үч классификациянын бирөөнө туура келет:

- Товардык же энергетикалык чыгымдар, алар өндүрүлгөн жылуулуктун көлөмүнө жараша ар түрдүү болот.  Товардык чыгымдарга отун, сатып алынган жылуулук жана өзүнүн кубаттуулуктарын пайдалануу жана техникалык тейлөө чыгымдарынын катары кирет.

- Билдириген максимум жүккө же кубаттуулукка чыгымдар, алар керектөөчүлөрдүн жылуулук энергиясына болгон суроо-талабынын деңгээлине жараша ар түрдүү болот. Билдириген максимум жүккө чыгымдар орточо-системалык жүктөн жогору деңгээлди канааттандыруу үчүн талап кылынган бардык жабдууларды же өндүрүштүк объекттерди өз ичине камтыйт.

- Керектөөчүлөрдү тейлөөгө чыгымдар. Керектөөчүлөрдү тейлөөгө чыгымдар керектөөчүлөргө кызмат көрсөтүүдөн түзүлөт жана кызматтардын көлөмүнө же жылуулук энергиясын пайдалануу ченеминен көз каранды эмес. Керектөөчүлөрдү тейлөөгө чыгымдар өз ичине маалыматтар базасын, эсепке алуу шаймандары жана алардын көрсөткүчтөрүн алуу менен байланыштуу чыгымдарды, ошондой эле керектөөчүлөрдү эсепке алуу жана эсептер боюнча жыйналышына байланыштуу көпчүлүк чыгымдарды камтыйт.

Чыгымдардын классификациясы көрсөтүлүүчү кызматтын түрлөрүнө жараша болот. Талап кылынган кирешенин курам бөлүктөрү үчүн колдонулуучу классификациялык жол.

 

1-таблица: Талап кылынган кирешенин курам бөлүктөрүнүн классификациясы

 

Талап кылынган кирешенин курам бөлүктөрү

Иштеп чыгаруу

Бөлүштүрүү

Карызды тейлөө

Суроо-талап

Суроо-талап

Капиталдык оңдоо

Суроо-талап

Суроо-талап

Айланма накталай капитал

Суроо-талап

Суроо-талап

Резервдер

Суроо-талап

Суроо-талап

Материалдык чыгымдар

Товар

Товар

Эмгек акы төлөө фонду

Суроо-талап

Керектөөчү

Социалдык фондго чегеримдер

Суроо-талап

Керектөөчү

Башка чыгымдар

Суроо-талап

Керектөөчү

Салыктар

Суроо-талап

Керектөөчү

Башка кирешелер

Суроо-талап

Товар

3) Чыгымдарды бөлүштүрүү

Чыгымдарды бөлүштүрүү төмөнкү формула боюнча эсептелет:

мында:

-  - «i» керектөөчүлөр тобу үчүн «j» чыгымдарын бөлүштүрүү;

- CCDi - «i» керектөөчүгө керектөөчүлөрдүн мүнөздөмөсү жөнүндө маалыматтар (керектөөчүлөрдүн саны, кВт, гКал, калория, мегаватт ж.б.);

-  - классы «i» дан «n» чейинки бардык керектөөчүлөр үчүн CCD суммасы.

Тейлөөнүн ушул талабы үчүн чыгымдарды бөлүштүрүүнүн суммасы 100%га барабар. Жыйынтыгы төмөнкү формулада берилет:

мында:

 «i» керектөөчүлөр тобу үчүн «j» чыгымдарын бөлүштүрүү.

Чыгымдарды бөлүштүрүү эсептеринде колдонулуучу керектөөчүлөрдүн мүнөздөмөлөрү жөнүндө маалыматтардын түрү бөлүнгөн классификацияга жараша болот:

- чыгымдарды бөлүштүрүүнү аныктоо үчүн категориялардын ар биринин (тиричилик эмес керектөөчүлөр үчүн жылуулук жана ысык сууга бирдей тариф бар же ар бир кызмат үчүн бирдей бойдон калат. Мындай тариф жылуулук менен жабдуу сыяктуу, ысык суу менен жабдуу кызматын да алкагына алат, ушул категориянын керектөөчүлөрү чыгымдарды бөлүштүрүүнү эсептөөдө эки жолу эске алынат);

- керектөө чыгымдары ар бир топ керектеген жылуулуктун көлөмүн (Гкал) чыгымдарды бөлүштүрүү үчүн колдонулат.

Чыгымдарды бөлүштүрүүнүн негизинде талап кылынган кирешенин ар бир курам бөлүгү керектөөчүлөрдүн ар бир тобуна бөлүнүүгө тийиш. Ар бир топко бөлүнгөн талап кылынган киреше деп аталган талап кылынган кирешенин бөлүгү бекитилет. Бөлүнгөн талап кылынган киреше төмөнкү формула боюнча эсептелет:

мында:

- ARRi - «i» керектөөчү үчүн бөлүнгөн талап кылынган киреше;

- DS – карызды тейлөө боюнча милдеттенмелер;

- CI – бюджетке киргизилген капиталдык оңдоого жана техникалык тейлөөгө чыгымдар;

- PC – өндүрүштүк чыгымдар;

- AC – административдик чыгымдар;

- ELA – электр энергиясынын ченемдик эмес жоготууларын эсепке алуу үчүн түзөтүү;

- OR – башка чыгымдардын жалпы сумма;

-  – талап кылынган кирешенин курам бөлүгүнө карата колдонулган «i» керектөөчү үчүн «j» бөлүштүрүүнүн бардык фактору.

Бардык топтор үчүн бөлүнгөн талап кылынган кирешенин суммасы жалпы талап кылынган киреше болуп эсептелет:

мында: RR (талап кылынган киреше) - «i» дан «n» чейинки топтордогу керектөөчүлөр үчүн бөлүнгөн бардык талап кылынган кирешенин суммасы.

30. Тарифти түзүү.

Тарифти иштеп чыгуунун негизги милдети жылуулук менен жабдуучу ишканаларды талап кылынган киреше менен камсыз кылган тарифтерди белгилөөдө турат.

Тарифтерди иштеп чыгууда ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган «акырындык менен баруучулук» факторун эсепке алат. «Акырындык менен баруучулук» - керектөөчүлөрдү жылуулук энергиясынын эсептеринин бир кылка эмес өсүшүнөн коргоо үчүн тарифтердин чукул жогорулашын минимумга алып барган жол.

1) Тарифтин түзүлүшү

Эсепке алуу шаймандары бар бардык керектөөчүлөр үчүн тарифтер өлчөнгөн чыгымдардын негизинде белгиленет.

Эсепке алуу шаймандары болбогондо акыркы тиричилик керектөөчүлөргө төлөө ченемдик тариф боюнча керектөөнүн белгиленген деңгээли үчүн бирдикке эсептелет.

2) Актоочу тарифтерди эсептөө

Өзүн актоочу тарифтер керектөөчүлөрдүн ар түрдүү топторун жылуулук менен жабдууда продукциянын бирдигине карата чыгымдарды чагылдырат. Актоочу тарифтер төмөнкү формула боюнча эсептелет:

мында:

- T - «i» тобундагы керектөөчүлөр үчүн жылуулук энергиясынын бирдигине тариф;

- ARRi - «i» тобундагы керектөөчүлөр үчүн бөлүнгөн талап кылынган киреше;

- BD - «i» тобундагы керектөөчүлөр үчүн керектөө көлөмү.

Жогоруда келтирилген формула боюнча тарифти эсептөө өзүнчө алынган компаниянын же жылуулук менен жабдуу кызматтарынын орточо баасы үчүн аткарылат.

Тарифтерди аныктоо жол-жобосу жана тарифтин акыркы түзүлүшү өзүн актоочу тарифтерден айырмаланышат.

Валюталардын курсун жана инфляциянын деңгээлин жыл сайын түзөтүү расмий маалыматтардын негизинде жүргүзүлөт.

3) Тиричилик керектөөчүлөр үчүн жылуулук энергиясына тариф

Тиричилик керектөөчүлөр үчүн жылуулук энергиясына тариф Кыргыз Республикасынын бардык тиричилик керектөөчүлөрү үчүн кайсы жылуулук менен жабдуучу компания тейлегенине карабастан бирдей өлчөмдө белгиленет. Бирдиктүү тариф «Бишкекжылуулуктармагы» ААК жана «Электр станциялары» ААК тейлеген тиричилик керектөөчүлөр үчүн эсептелген өзүн актоочу тариф менен бирдей деңгээлде белгиленет. Бул тариф өз ичине ЖЭБде жылуулук энергиясын иштеп чыгаруу чыгымдарын, ошондой эле борбордон жылытуу системасын пайдалануу боюнча чыгымдарды камтыйт. Тиричилик керектөөчүлөр үчүн жылуулук энергиясына бирдиктүү тарифти эсептөө үчүн формула төмөнкүчө:

мында:

          - R – тиричилик керектөөчүлөр үчүн белгиленген жылуулук энергиясына жалпы тариф;

          -  – «Электр станциялары» ААК үчүн эсептелген өзүн актоочу тариф;

          -  – «Бишкекжылуулуктармагы» ААК тейлеген тиричилик керектөөчүлөр үчүн эсептелген өзүн актоочу тариф.

Тиричилик керектөөчүлөр үчүн жылуулук энергиясына тарифтердин өзүн актоочулугуна этаптык тартипте жетүүгө болот. ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган жылуулук энергиясына тарифтик саясаттын алкагында белгиленген тарифтик пландарды колдонот.

4) Тиричилик керектөөчүлөр үчүн ысык сууга тариф

Тиричилик керектөөчүлөр үчүн ысык суу менен жабдууга тариф Кыргыз Республикасынын бардык тиричилик керектөөчүлөрү үчүн кайсы жылуулук менен жабдуучу компания тейлегенине карабастан бирдей өлчөмдө белгиленет. Бирдиктүү тариф «Бишкекжылуулуктармагы» ААК жана «Электр станциялары» ААК тейлеген тиричилик керектөөчүлөр үчүн эсептелген өзүн актоочу тариф менен бирдей деңгээлде белгиленет. Бул тариф өз ичине ЖЭБде жылуулук энергиясын иштеп чыгаруу чыгымдарын, ошондой эле борбордон жылытуу системасын пайдалануу боюнча чыгымдарды камтыйт.

Ысык суу менен жабдууга Гкалдын негизинде тарифти эсептөө төмөнкү формула боюнча эсептелет:

мында:

          - RHW - Гкал менен эсептелген ысык суу менен жабдууга тариф;

          -  - «Электр станциялары» ААК үчүн эсептелген өзүн актоочу тариф;

          - - «Бишкекжылуулуктармагы» ААК тейлеген тиричилик керектөөчүлөр үчүн эсептелген өзүн актоочу тариф.

Ысык суу менен жабдуунун керектөөчүлөрүнө төлөм керектелген ысык суунун куб метринин санына жараша эсептелет.

Тиричилик керектөөчүлөр үчүн куб метрдин негизинде эсептелген ысык сууга тариф төмөнкү формула боюнча аныкталат:

Мында:

          -  - тиричилик керектөөчүлөр үчүн куб метрин эсептөө менен белгиленген ысык сууга жалпы тариф;

          - K – ысык сууда жылуулуктун болушу (Гкал / куб. метр).

5) «Электр станциялары» ААК жана «Бишкекжылуулуктармагы» ААК тейлеген тиричилик эмес керектөөчүлөр үчүн жылуулук энергиясына жана ысык суу менен жабдууга тариф.

«Электр станциялары» ААК жана «Бишкекжылуулуктармагы» ААК тейлеген тиричилик эмес керектөөчүлөр үчүн жылуулук энергиясына жана ысык суу менен жабдууга тарифтер өзүн актоочу тариф менен бирдей деңгээлде белгиленет. Бул тарифте ЖЭБде иштелип чыккан жылуулук энергиясына чыгымдар, ошондой эле борбордон жылытуу системасын пайдалануу чыгымдары бар. Тариф из расчета Гкал менен эсептелген тариф төмөнкү формула боюнча аныкталат:

мында:

          -  – ЖЭБ тейлеген тиричилик эмес керектөөчүлөр үчүн Гкалдын саны боюнча эсептелген жылуулук энергиясына жана ысык сууга тариф;

          -  – «Электр станциялары» ААК тейлеген тиричилик эмес керектөөчүлөр үчүн эсептелген өзүн актоочу тариф;

          -  – «Бишкекжылуулуктармагы» ААК тейлеген тиричилик эмес керектөөчүлөр үчүн эсептелген өзүн актоочу тариф.

Ысык суу менен жабдууга төлөм керектелген ысык суунун куб метринин эсебинин негизинде берилет. Тиричилик эмес керектөөчүлөр үчүн куб метри эсептелген ысык сууга тариф төмөнкү формула боюнча аныкталат:

Мында:

          -  – тиричилик эмес керектөөчүлөр үчүн куб метрине эсептелген ысык сууга жалпы тариф;

          - K – ысык суудагы (Гкал/м3) орточо жылуулуктун болушу.

6) Башка жылуулук менен жабдуучу ишканалар тарабынан тейленүүчү тиричилик эмес керектөөчүлөр үчүн жылуулук энергиясына жана ысык суу менен жабдууга тарифтер.

Башка жылуулук менен жабдуучу ишканалар тарабынан тейленүүчү тиричилик эмес керектөөчүлөр үчүн тарифтер конкреттүү жылуулук менен жабдуучу ишкана үчүн жеке белгиленет. Ар бир откана ээси-компанияга белгиленген тарифтер ушул методикага ылайык түзүлүүгө тийиш. Тиричилик эмес керектөөчүлөр үчүн тарифтер жылуулукту иштеп чыгарууда жана жеткирүүдө өзүн актоочулукту камсыз кылган деңгээлде белгиленүүгө тийиш.

7) Толтуруучу сууга чыгымдар

Жылуулук менен жабдуучу ишкананын чыгымдарын керектөөчүлөргө алар тарабынан алынган суунун чыгымдары түрүндө түз өткөрүүнү билдирет.

8) Акыркы тариф боюнча чечим

Тарифтер төмөнкү принциптер боюнча белгиленет:

- Учурдагы саясаттын алкагында тарифтердин жогорулашын чектеген же социалдык коргоонун белгилүү бир механизмдерин талап кылган ченемдик укуктук акттарды сактоо Соблюдение нормативных правовых.

- Жөнөкөйлүк. Керектөөчүлөрдүн бир нече категориясына же компания үчүн бирдиктүү тарифти түзүүнүн артыкчылыгы.

- Акырындык менен. Керектөөчүлөрдүн бардык категориясы үчүн тарифтин жылдык жогорулашы 25%дан ашпоого тийиш.

- Калыстык. Керектөөчүлөрдүн тобуна аны тейлөөдө тарткан чыгымдарына пропорциялуу тариф белгиленет.

9) «Бишкекжылуулуктармагы» ААК жана «Электр станциялары» ААК арасында тартыштыкты бөлүштүрүү

Акыркы керектөөчүлөр үчүн тарифтер өзүн актоочу деңгээлден төмөн белгиленген учурда тартыштык пайда болот:

мында:

- Ti – «i» классындагы керектөөчүлөр үчүн жылуулук энергиясынын бирдигине тариф;

- BDi. – «i» тобундагы керектөөчүлөр үчүн керектөөнүн жалпы көлөмү;

-  – «i» дан «n» чейинки бардык топтордун керектөөчүлөрүнөн алынган жалпы киреше;

- RR j – «j» компания үчүн талап кылынган киреше.

Жылуулук энергиясынын наркынын деңгээлине жетүүгө чейин «Бишкекжылуулуктармагы» ААКнын тартыштык үлүшүн бөлүштүрүү жыл сайын акырындык менен көбөйтүү менен жүргүзүлөт.

Акыркы керектөөчүлөр үчүн жылуулук энергиясынын наркына жеткенден кийин божомолдонгон тартыштык төмөнкү формула боюнча жылуулук энергиясынан талап кылынган кирешеге пропорциялуу бөлүштүрүлөт:

 

Мында:

- DAj - «j» компаниясына бөлүнгөн тартыштыктын бөлүгү;

- D - «Бишкекжылуулуктармагы» ААК жана «Электр станциялары» ААКнын божомолдонгон жалпы тартыштыгы;

- RRj - «j» компаниясы үчүн талап кылынган киреше;

-  – «Бишкекжылуулуктармагы» ААК жана «Электр станциялары» ААК үчүн тармактык талап кылынган кирешенин сумма.

Бөлүштүрүлгөн тартыштыктын суммалары иштеп чыгаруучу компанияга бөлүштүрүүчү компания тарабынан төлөнгөн тарифти аныктоодо эске алынат.

10) Башка жылуулук менен жабдуучу ишканалар боюнча тартыштык жабуу

Башка жылуулук менен жабдуучу ишканалар тарабынан тиричилик керектөөчүлөргө жылуулук энергиясын берүүдөн тарткан зыянды жабуу үчүн субсидиялоо республикалык жана жергиликтүү бюджеттердин эсебинен жабылат.

11) ЖЭБде иштеп чыгарууга түзөтүлгөн тариф

ЖЭБде иштеп чыгарууга түзөтүлгөн тариф төмөнкү формула боюнча эсептелет:

Мында :

          -  –жылуулук энергиясынын бирдигине түзөтүлгөн иштеп чыгуунун баасы;

          -  - «i» иштеп чыгаруучу компаниянын талап кылынган кирешеси;

          - DAj - «j» иштеп чыгаруучу компанияга эсептелген тартыштыктын суммасы;

          -  – «i» компаниясы тарабынан бардык керектөөчүлөргө жеткирилген жылуулук энергиясынын жалпыланган көлөмү.

Акыркы керектөөчү үчүн тариф өзгөрбөгөн бойдон калат.

ЖЭБде иштеп чыгаруу үчүн тариф бөлүшүтүрүүчү жана иштеп чыгаруучу компанияларды арасында транзакциялар үчүн гана пайдаланылат. Жыйынтыгында, ЖЭБ ээлери-компанияларынын божомолдонгон кирешеси бардык иштеп чыгаруучу жана бөлүштүрүүчү компаниялар эсептер боюнча тартыштыктын бардык түзөтүүлөрүн кошпогондо талап кылынган кирешеге чыккандай бөлүштүрүлөт.

 

6. Отчеттулук жол-жобосу

 

31. Жылуулук менен жабдуучу ишканалар ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан тарифтерди белгилөө үчүн пайдаланылуучу документтерди жыл сайын берет. Тарифтерди белгилөө процессинин алкагында ишканаларотчеттордун төмөнкү түрлөрүн көрсөтүүгө тийиш:

- Компания жөнүндө маалымат;

- Чыгымдарды деталдаштыруу;

- Жыйынтык чыгымдар;

- Резервдеги эсеп.

32. Ишкананын жетекчиси жана башкы бухгалтери тарабынан кол коюлган жана ушул юридикалык жактын мөөрү менен күбөлөндүрүлгөн коштоочу кат менен катар бардык түрүнүн бир басылма көчүрмөсү ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга берилет. Берилген маалыматтар жетекчилери жана жооптуу аткаруучулар тарабынан кол коюлууга, ошондой эле ишкананын мөөрү менен күбөлөндүрүлүүгө тийиш. Бардык документтер электрондук форматта да берилет.

33. Комания жөнүндө маалымат

Ишкана керектөөчүлөрдүн иши жана мүнөздөмөлөрү жөнүндө ар түрдүү маалыматтарды берет. Бул отчеттор өзүнө төмөнкүлөрдү камтыйт:

- Компаниянын активдерин сом менен баалоо (акыркы финансы жылынын аягына);

- Техникалык жоготуу;

- Техникалык эмес жоготуу;

- Жеке керектөө;

- Өндүрүштүк жылуулук энергиясы;

- Алынган жылуулук энергиясы (жогору турган булактардан);

- Жылуулук энергиясы (жылытуу максатында);

- Керектөөчүлөрдүн топтору боюнча бөлүнгөн коюлган жылуулук энергиясы;

- Керектөөчүлөрдүн топтору боюнча бөлүнгөн коюлган жылуулук энергиясы (ысык суу менен жабдуу үчүн).

34. Эгер маалыматтар жеткиликсиз болсо, ишкана документтер тапшырылган кезде маалыматтын жоктугу жөнүндө билдирүү берет. Эгер башкасы көрсөтүлбөсө, өлчөө бирдиги болуп Гкал эсептелет.

Компания жөнүндө маалыматты көрсөтүү менен отчет сыноо жылына божомолду чагылдыруу менен берилет. Андан башка, мурдагы эки финансы жылындагы иштин көрсөткүчтөрүн камтыган өзүнчө толук отчеттор берилет (мында ар бир жылды пландык жана иш жүзүндөгү көрсөткүчтөр боюнча бөлүү менен).

35. Чыгымдарды деталдаштыруу

Жалпылоочу таблицаларды чыгымдарды детализациялоону көрсөтүү менен түзүү керек. бюджетте каралган чыгымдар менен катар мурдагы үч жыл үчүн ар бир категория боюнча чыгымдардын динамикасы берилет. Төмөндөгү ар бир категория үчүн өзүнчө таблицаларды берүү каралат:

- Команиянын активдеринин сом менен наркы (акыркы финансы жылынын аягындагы абалы боюнча);

- Карызды тейлөө;

- Оңдоо жана техникалык тейлөө;

- Материалдык чыгымдар;

- Эмгек акы төлөө фонду;

- Социалдык камсыздандырууга чегеримдер;

- Башка чыгымдар;

- Салыктар;

- Административдик чыгымдар;

- Башка чыгымдар.

36. Жыйынтыкталган чыгымдар

Жыйынтыкталган чыгымдар жөнүндө отчетто тарифтерди белгилөө үчүн талап кылынган кирешенин сунушталган тиешелүү деңгээлин кыскача берилет. Ведомостто талап кылынган киреше чыгымдарды деталдаштыруу менен отчеттор боюнча жыйынтыктын жыйындысы түрүндө берүү керек.

 

7. Тарифтерди кароо жана бекитүү

 

37. Бардык тиешелүү маалыматтар берилгенден кийин ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган бардык чыгымдарга/чыгымдардын статьяларына, анын ичинде компаниянын мурдагы жылдарга отчеттук чыгымдары менен макулдашылбаган чыгымдарга талдоо жүргүзөт.

38. ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган акыркы керектөөчүлөр үчүн жылуулук энергиясына тарифтерди жыл сайын белгилейт. Тарифтер ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын чечимдери менен жылуулук энергиясына тарифтик саясатка ылайык белгиленет.

 

8. Аткарууга жоопкерчилик жана контролдоо

 

39. Мыйзам бузуулар. Мыйзам бузууларга төмөнкүлөр кирет:

- ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан чыгымдарга жүргүзүлгөн мониторингдин жүрүшүндө белгиленген продукцияга (жумуштарга, кызматтарга) жөнгө салуучу тарифтердин (баалардын) жогорулашы;

- Белгиленгендер болсо да, тарифтерге каралбаган үстөктөрдү, кошумча бааларды колдонуу;

- Продукциянын (жумуштардын, кызматтардын) наркына иш жүзүндө аткарылбаган же толук эмес көлөмдө аткарылган жумуштарды кошуу;

- Тарифтерди (бааларды) чийки заттын, материалдардын жана башка технологиялык өзгөрүүлөрдүн арзандашын эсепке албастан колдонуу;

- Продукциянын (жумуштардын, кызматтардын) өздүк наркына эсептелген каражаттарды жана оңдоо, капиталдык салуулар жана техникалык тейлөө жүргүзүү боюнча чыгымдарга багытталган чыгымдын бөлүгүн, оңдоо жана алмаштыруу үчүн резервдеги эсепти, карызды тейлөө боюнча милдеттенмелерди толук эмес көлөмдө жана максатына боюнча эмес пайдалануу;

- Продукциянын (жумуштардын, кызматтардын) наркына жогоруда бекитилген ченемдерден жана/же бир катар жыл мурда иш жүзүндө түзүлгөндөрдөн жогору чыгымдарды киргизүү;

- ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан чыгымдарга жүргүзүлгөн мониторингдин жүрүшүндө продукциянын (жумуштардын, кызматтардын) наркын түзүүдө чыгымдардын статьяларын атайын көбөйтүлүшү;

- ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан чыгымдарга жүргүзүлгөн мониторингдин жүрүшүндө белгиленгендей, макулдашууда белгиленген көлөмдөргө салыштырганда продукциянын (жумуштардын, кызматтардын) бирдигине иш жүзүндөгү эмгек акынын орточо салмагынын азайтылышы;

- ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга тарифтерди (бааларды) белгилөөгө материалдарды бербөө же ушул Методика менен белгиленген талаптарды бузуу менен берүү;

- ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан белгиленбеген тарифтер боюнча продукцияны (жумуштарды, кызматтарды) сатуу;

- жөнгө салынуучу продукциянын (жумуштардын, кызматтардын) ар бир түрү боюнча чыгымдарды, кирешенин жана активдерди өзүнчө эсепке алуунун жоктугу.

40. Укук колдонуу

1) Ушул Методиканы бузган учурда мыйзамсыз алынган сумма ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын чечим боюнча республикалык бюджетке которулууга тийиш.

2) Мыйзамсыз алынган кирешени которуу жөнүндө чечим ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын жетекчиси тарабынан кабыл алынат, сумма отуз күндүк мөөнөттө төлөнүүгө тийиш. Аталган сумманы өз убагында которбогон учурда ар бир узартылган күн үчүн 0,5 пайыз туум алынат.

3) Башка контролдоочу органдар тарабынан табылган ушул Методиканы бузуу фактылары  жана алар боюнча материалдар ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга чечим кабыл алуу үчүн жөнөтүлөт.

4) Ушул Методиканы бузууну жыйынтыгында мыйзамсыз алынган кирешенин суммасын аныктоо мүмкүн эмес болгон учурда ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын чечими боюнча орточо айлык кирешенин суммасынан 25 пайыз төлөтүп алынат.

5) Тарифтерди (бааларды) белгилөө үчүн ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган материалдарды бербегендиги үчүн мыйзам бузууну жоюу мөөнөтү көрсөтүлгөн тиешелүү эскертүү берет. Эскертүүнүн талаптары аткарылбаган учурда бир айлык кирешенин суммасынан 5 пайыз төлөтүп алынат.

6) ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын мыйзамсыз алынган кирешени которуу жөнүндө чечими сотто датталышы мүмкүн.